Сараңның сәбізі сарай түбінде жатады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сараң адам жиған дүниесін қажетіне жұмсамай, орынсыз сақтай береді. Мақалдың тура мағынасы — сәбізді сарайдың түбіне тығып қою. Астарлы мағынасы — сараңдықтың түбі пайда әкелмейді, керісінше, барды жарата білмеген адам өз несібесін де көре алмай қалады. Яғни мал-мүлкі бар болса да, оны ел игілігіне, отбасының қажетіне немесе өз пайдасына дұрыс жұмсамаса, байлығының қызығы болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сәбіз» — азын-аулақ ырыс, күнделікті қажет тағамның белгісі. «Сарай түбі» — көзден таса, пайдасыз жерде жатқан дүние. Бұл образ сараң кісінің мінезін әшкерелейді: барын қолда ұстамай, жасырып, көміп, шірітіп алуы мүмкін деген ой береді. Демек, мақал адамды қанағат пен орынды жұмсауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл сөз ақшаны тек жинап, оны қажетке жаратпайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жалақысын үнемі жинайды, бірақ үйіне керекті зат алуға да қимайды, тіпті денсаулығына да қаражат шығармайды. Сонда жұрт «сараңның сәбізі сарай түбінде жатады» деп, үнем мен сараңдықтың айырмасын ескертеді.