Сау болса жаным,
Сөз емес дүние-малым.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адамға ең алдымен жанның саулығы керек, ал дүние-мүлік пен байлық одан кейінгі нәрсе. Астарлы мағынасы: денсаулық болса, адам тіршілігін жалғастырып, еңбек етіп, қайтадан ырыс таба алады; ал денсаулық жоқ болса, мал-мүлік те, сән-салтанат та қадірін жоғалтады. Яғни байлықтан бұрын өмірдің өзегі — амандық пен саулық.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «жаным» сөзі адамның өмірі, ішкі қуаты, амандығы дегенді білдіреді. «Дүние-малым» — тек материалдық байлықтың символы. Ақындық тәсілмен жан мен малды қарсы қояды: жан тіршілікті сақтайды, мал — өткінші дүние. Осы салыстыру арқылы мақал адамға байлыққа мастанбауды, ең қымбат құндылықты дұрыс тануды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал денсаулықтың бәрінен биік екенін еске салады. Адамдар кейде жұмыс, ақша, мансап деп жүріп, ұйқыны, дұрыс тамақтануды, тынығуды ұмытады. Мысалы, бір адам табыс табамын деп күн-түн жұмыс істеп, денсаулығын құртса, кейін сол тапқан ақшасын ем-домға жұмсауы мүмкін. Сондықтан алдымен саулықты сақтау керек.
Sóz emes dúnıe-malym.