Сараңға саңыраулық қонады,
Естісе де, естімеген болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сараң адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынасында ол «сараң кісі естіген сөзін де құлағына ілмегендей болады» деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — сараңдық адамды тек мал-мүлікке ғана байланып, ақылға, кеңеске, адамдыққа құлақ аспайтын күйге түсіреді. Ондай жанға қанша ақыл айтсаң да, пайдасын ойлап, жүрегін жұмсай алмайды, сондықтан түсініп тұрса да, түсінбегендей болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «саңыраулық қонады» деген тіркес — нағыз құлағы естімеу емес, рухани кереңдік. Яғни сараң адам өз пайдасына қайшы сөзді әдейі тыңдамай қояды. «Естісе де, естімеген болады» деген жол оның қырсық, өзімшіл, беруге жоқ мінезін бейнелейді. Халық бұл арқылы сараңдықтың адамды ішкі дүниеден жұтататынын, кең пейілден алыстататынын көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақшасын ғана ойлап, ортақ іске үлес қоспайтын, не көмектен қашатын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, әріптестер жиналып сыйлық алуға ақша жинаса, бір адам «ақшам жоқ» деп қайта-қайта бас тартады, ал өзі жеткілікті болса да бөліскісі келмейді. Осындайда жұрт оның сараңдығын осы мақалмен сынайды.
Estise de, estimegen bolady.