«Өз қуырдағы өзінде.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Әркімнің қуырдағы өз қазанында қуырылып жатыр: әр адамның өз қамы, өз уайымы, өз шаруасы бар. Мақал көбіне біреуден көмек күткенде немесе біреудің ісіне араласқанда айтылады: оның өз басы өзіне жетеді, сенің жұмысыңа қолы тимейді. Екінші бір түсінікте өз қуырдағы өзінде — өз несібесі, өз күнкөрісі бар, ешкімге телміріп отырмайды деген мағына шығады. Екі түсінікте де әркім өз тіршілігімен әлек, өз ырысына өзі ие екені айтылады.
Образдар мен теңеулер
Қуырдақ — сойылған малдың бауыр-өкпесі, жүрегі, етінің ұсақ кесектері майға қуырылған тамақ. Ол мал сойған күні жедел дайындалады, қазанның басында иесі өзі отырып қуырады. Қуырдақ шыжылдап, жиі араластыруды қажет етеді: қазанында қуырдағы бар кісі одан көз алмайды, басқаға алаңдамайды. Ауыспалы мағынада қуырдақ — адамның басындағы қайнап жатқан шаруасы, күйбеңі. Өз сөзінің қайталануы тұйық, жеке тіршіліктің сезімін береді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды біреуден көмек сұрамақ болған адамға жұмсақ ескерту ретінде айтады: ол кісінің өз қиындығы жетерлік. Сондай-ақ біреудің шаруасына көп араласатын адамға әркімнің өз қамы бар екенін еске салғанда қолданады. Райы бейтарап, кейде әзіл аралас. Жақын адам қиналып, көмек сұрап тұрғанда оны жай ғана шығарып салу үшін айту салқын естіледі. Мысал: «Ағаңнан көмек сұрама, оның да үйі салынып жатыр. Өз қуырдағы өзінде».
Қолданылу жағдаяттары
— Күзгі соғым кезінде көршісі көмекке шақырған жігітке әкесі оның да өз малы сойылып жатқанын айтып, мақалмен түсіндірді.
— Аурухананың дәлізінде науқастың туыстары кезекпен күзетуге адам іздеп, әркімнің өз шаруасы барын айтып, мақалды еске алды.