Адам туралы — 33-бет 4641
Сұрыптау:
Достың көзінде болғанша көңілінде бол.
Негізгі мағынасы Досыңның көз алдында жүріп, жағымды көріну бір басқа, оның жүрегінде орын алу бір басқа. Мақал…
Достың санына қарама, жанына қара.
Негізгі мағынасы Достарыңның қанша екенін санап мақтанудың мәні жоқ, әр досыңның жан дүниесі, ниеті, адалдығы маңызды…
Досы жақсының өзі жақсы.
Негізгі мағынасы Досы жақсы адамның өзі де жақсы: адамды оның айналасындағы жандарға қарап тануға болады. Жақсы адам…
Досы көпті жау алмайды,
Ақылы көпті дау алмайды.
Ақылы көпті дау алмайды.
Негізгі мағынасы Досы көп адамды жау ала алмайды, ақылы мол адамды дау жеңе алмайды дейді. Мақал адамды қорғайтын екі…
Досым дос, есебім дұрыс.
Негізгі мағынасы Досым — досым, оған құрметім бөлек, бірақ есеп-қисап дұрыс болуы керек: алыс-беріс, қарыз, ортақ іс…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Досым, досым дейсің,
Нанымды алдап жейсің.
Арпа, бидай піскенде,
Досым құрысын дейсің.
Нанымды алдап жейсің.
Арпа, бидай піскенде,
Досым құрысын дейсің.
Негізгі мағынасы Мақал жағдайға қарай құбылатын жалған досты әжуалайды. Ол «досым, досым» деп жылы сөйлеп, наныңды…
Досым көп деп мақтанба,
Малым көп деп мақтанба,
Білгішсініп сұқтанба,
Бәріңнен де зор бар.
Малым көп деп мақтанба,
Білгішсініп сұқтанба,
Бәріңнен де зор бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға күпірленбе, астамсынба, өзіңді өзгеден жоғары қойма деген ой айтады. Досың көп болса…
Досың аз, дұшпаның көп болса,
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сақтық пен ақылды болуды ескертеді. Досы аз, дұшпаны көп адам көп жағдайда қорғансыз…
Досың ауырса ыңқылда.
Негізгі мағынасы Досың ауырса, сен де ыңқылда, яғни оның ауруын өз ауруыңдай сезін, қасында болып қайғысына ортақтас…
Досыңды мақтағаның - өзіңді мақтағаның.
Негізгі мағынасы Досыңды жұрт алдында мақтасаң, сен өзіңді де мақтайсың: адамды досына қарап бағалайды, жақсы адаммен…
Досыңмен көп сөйлеспе,
Жолынан қалар.
Дұшпаныңмен көп сөйлеспе,
Сырыңды алар.
Жолынан қалар.
Дұшпаныңмен көп сөйлеспе,
Сырыңды алар.
Негізгі мағынасы Досыңмен тым ұзақ әңгімелессең, оның ісі қалады, жолынан кешігеді; дұшпаныңмен көп сөйлессең, ол…
Досыңнан түйе сұра,
Қорыққанынан бие береді.
Қорыққанынан бие береді.
Негізгі мағынасы Досыңнан түйе сұрасаң, ол түйені бермеуі мүмкін, бірақ мүлдем бос қайтаруға ұялып, ең болмаса бие…
Досыңның атын алма, тайын ал.
Негізгі мағынасы Досыңнан бір нәрсе алатын болсаң, оның мініп жүрген атын емес, тайын ал — мақалдың суреті осы. Ат…
Досыңның пышағымен мүйіз кес,
Дұшпанның пышағымен киіз кес.
Дұшпанның пышағымен киіз кес.
Негізгі мағынасы Мүйіз — қатты, оны кесу пышақтың жүзін мұқалтады; киіз — жұмсақ, кесуге оңай. Мақал досыңның пышағымен…
Досыңның тонын тойға ки, қасың көрсін,
Ызалансын, жасысын, іші күйсін.
Ызалансын, жасысын, іші күйсін.
Негізгі мағынасы Досыңның тонын киіп тойға бар: оны көрген қас, яғни дұшпаның, сенің жалғыз емес екеніңді, жаныңда…
Дөңгелектің шегі жоқ,
Кеңкелестің тегі жоқ.
Кеңкелестің тегі жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: дөңгелектің шеті болмайды, яғни ол үздіксіз айналып жүреді. Астарлы…
Дүмше молда дін бұзар,
Қисық арба жол бұзар.
Қисық арба жол бұзар.
Негізгі мағынасы Дінді шала білетін молда жұртқа теріс үйретіп, діннің өзін бүлдіреді; қисық дөңгелекті арба да жүрген…
Дүние ақылдыға жарық,
Ақылсызға тамұқ.
Ақылсызға тамұқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — дүниенің жарығы бар адамға жарқын көрінуі, ал ақылы жоқ адамға өмірдің…
Дүние ақылдыға жарық,
Ақымаққа тамұқ.
Ақымаққа тамұқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, дүниені әр адам әрқалай көреді: ақылды адам өмірдің мәнін, жолын…
Дүние деген - сордың суы,
Іше берсең, кептіре береді.
Іше берсең, кептіре береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал дүниенің қызығы мен байлығы адамды қанша итермелесе де, оның тойымсыз екенін ескертеді. Тура…
Дүниеқоңыздың ішінде шайтаны бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал дүние-мүлікке, байлыққа шектен тыс құныққан адамды сынайды. Тура мағынасында «дүниеқоңыз»…
Дүниеқор - дүниенің құлы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — дүниеге, байлыққа тым әуес адам сол байлықтың соңынан құлдай жүгіріп…
Дүниенің керек емесін де жина.
Негізгі мағынасы Қазір қажетсіз көрінген зат та бір күні іске жарайды, сондықтан оны лақтырып тастамай, жинап қойған…
Дүниенің қадірін,
Бергенде білерсің.
Жанның қадірін,
Өлерде білерсің.
Бергенде білерсің.
Жанның қадірін,
Өлерде білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға бар нәрсенің, қолдағы игіліктің қадірі көбіне ол кетіп, қолдан шыққанда білінетінін…
Дүние тегіс болғанша,
Жігітке бір іс болады.
Жігітке бір іс болады.
Негізгі мағынасы Дүние тегіс, яғни бәрі ретке келіп, бір қалыпқа түскенше, жігіттің басына бір іс түседі. Дүние ешқашан…
Дүние - ұшып кеткен құс,
Жақсылық - көрген түс.
Жақсылық - көрген түс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал дүниенің өткінші, тұрақсыз екенін ескертеді. Байлық, мансап, қызық атаулы ұзақ тұрмайды…
Дүрмек бар жерде даңғой бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көпшілік жиналған, қызық қуған жерде өзін көрсеткісі келетін, артық сөйлеп, дарақыланатын…
Дұрыс қанаттанған түзу ұшар.
Негізгі мағынасы Дұрыс тәрбие көріп, жөн-жосықты бойына сіңірген адам өмірде түзу жолмен жүреді. Мұндағы «қанаттану»…
Дұшпан не демейді,
Түске не кірмейді?
Түске не кірмейді?
Негізгі мағынасы Дұшпан не айтпайды дейсің, түске не кірмейді дейсің? Мақал дұшпанның сөзін түске ұқсатады: екеуі де…
Дырдушыл жастық - қайырсыз қарттық.
Негізгі мағынасы Жастық шағын ойын-сауықпен, ішкілік пен у-шумен, ойсыз көңіл көтерумен өткізген адамның қарттығы…
Ебін тапқан ер өлмес.
Негізгі мағынасы Ебін, яғни амалын, тәсілін тапқан адам қиын жағдайдан да аман шығады. Еп — істің ыңғайы, жолы…
Егіз бота не баққа, не даққа туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — егіз туған бота сирек әрі өзгеше құбылыс, сондықтан ол бірде жақсы…
Егіле сүйген елжіретер,
Ақыры бір күн еңіретер.
Ақыры бір күн еңіретер.
Негізгі мағынасы Жан-тәнімен, егіле сүйген махаббат адамның жүрегін балқытып, елжіретеді, бірақ ақырында бір күні оны…
Егіннің жайын еккен білер,
Арбаның жайын жеккен білер.
Арбаның жайын жеккен білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — егін еккен адам ғана егіннің қалай өсетінін, күтімін, машақатын жақсы…
Езбе мырыңдап жеңеді.
Негізгі мағынасы «Езбе мырыңдап жеңеді» деген мақалдың тура мағынасы — жұмсақ, босаң, езбелік мінезді адам біреуді…
Ездің тілі - батыр,
Ердің қолы - батыр.
Ердің қолы - батыр.
Негізгі мағынасы Мақалда екі адам қатар қойылған: ез бен ер. Ез — жасық, қорқақ, тек сөзге мықты кісі; оның батырлығы…
Ез, езден без.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ез адамнан, яғни жігерсіз, қорқақ, намыссыз кісіден аулақ бол деген сөз…
Екеу болсаң, бір-біріңмен кеңес,
Біреу болсаң, қабырғаңмен кеңес.
Біреу болсаң, қабырғаңмен кеңес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жалғыз шешімге сеніп қалмай, ақылдасудың қадірін білуі керек екенін айтады. Екі адам…
Екі аяқты адам түгіл,
Төрт аяқты мал да ақсайды.
Төрт аяқты мал да ақсайды.
Негізгі мағынасы Төрт аяғымен нық басатын мал да кейде тасқа сүрініп, аяғын ауыртып ақсап қалады, ал екі аяқпен жүретін…
Екі бас, екі басқа малта да ас.
Негізгі мағынасы Екі адам бірге болса, тіпті малтаның өзі де ас бола алады. Мақал жоқшылықтағы ынтымақты суреттейді…