Ездің тілі - батыр,
Ердің қолы - батыр.

Күнде бір мақал

«Ездің тілі - батыр, Ердің қолы - батыр.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Мақалда екі адам қатар қойылған: ез бен ер. Ез — жасық, қорқақ, тек сөзге мықты кісі; оның батырлығы тілінде, яғни мақтан мен дау-дамайда ғана көрінеді. Ер көп сөйлемейді, оның ерлігі қолынан, істен танылады. Мақал адамды сөзіне қарап емес, ісіне қарап бағалауға шақырады. Қатты айқайлап, қоқан-лоқы жасайтынның бәрі батыр емес: қауіп төнгенде алдымен сол тайып тұруы мүмкін. Нағыз ер мақтанбайды, керек кезде үнсіз-ақ іске кіріседі.

Образдар мен теңеулер

Мақал бір-ақ дыбыспен ажыратылатын екі сөзге құрылған: ез және ер. Ез — ерік-жігері жоқ, намыссыз, қорқақ адам; «ез жігіт» деп сөзінде тұрмайтын кісіні айтады. Ер — ержүрек, сөзі мен ісі бір азамат. Екі жол да «батыр» сөзімен бітеді, бірақ батырлық әр жолда әр мүшеге телінеді: бірінде тілге, бірінде қолға. Тіл — сөздің, қол — істің белгісі. Осы қарама-қарсылық бар мәнді ашады: тілдегі батырлық жалған, қолдағы батырлық шын.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды көп сөйлеп, аз істейтін адамға кекесінмен айтады: біреу қоқан-лоқы жасап, ал іс басталғанда сырт айналса, осы сөз еске түседі. Үндемей жұмыс істейтін кісіні мақтауға да жарайды. Мысалы: «Жиналыста ең көп сөйлеген сол еді, сенбілікке келмей қалды. Ездің тілі — батыр, ердің қолы — батыр деген осы». Біреуді бетіне «ез» деу ауыр тиеді, сондықтан мақалды жалпы ой ретінде, тұспалдап айтқан жөн.

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылда екі жігіт дауласады: біреуі жұдырығын түйіп айқайлайды, екіншісі үндемей көршінің құлаған қорасын түзеп жатады. Қария соны көріп, мақалды айтады.
— Матч алдында бір ойыншы көп мақтанады, ал алаңда көзге түспейді. Шешуші голды үнсіз жолдасы соғады, жаттықтырушы осы мақалды еске алады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Ездің тілі - батыр, Ердің қолы - батыр. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Ezdiń tili - batyr,
Erdiń qoly - batyr.