Досыңның тонын тойға ки, қасың көрсін,
Ызалансын, жасысын, іші күйсін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бақыты мен жетістігін көптің көзінше, орнымен көрсетуге болатынын меңзейді. Яғни досың қуанышқа жетсе, соны бірге атап өту, қуанышына ортақтасу керек. Бірақ астарында бір қулық бар: кейде өзіңе қас адамға қызғаныштың отын түсіріп, оның ішін күйдіретіндей әсер ету де айтылады. Бұл жерде той — қуаныш пен абыройдың белгісі, ал тон — сырт көзге көрінетін сән-салтанат, мәртебе нышаны.
Образдар мен теңеулер
«Тон» — жылылық қана емес, дәулет пен беделдің де белгісі. «Той» — ел алдында көрінетін үлкен қуаныш, абыройлы сәт. «Қасың көрсін» дегені — жетістіктің байқалуы, қызғаныштың оянуы. «Ызалансын, жасысын, іші күйсін» деген тіркестер қарсы адамның ішкі күйзелісін бейнелейді. Мұнда қызғаныш пен іштарлықтың адамға тыныштық бермейтіні көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал біреудің жетістігін ашық көрсеткенде, әсіресе бәсекелес ортада, қолданылуы мүмкін. Мысалы, бір қызметкер көп еңбектеніп, марапат алса, оны команда алдында таныстырып, жетістігін жариялайды. Сонда ол қуанышты бөліседі, ал көреалмайтын адам өз күйін өзі сезеді. Дегенмен мақалдың түпкі сабағы — тек мақтан емес, өз еңбегің мен абыройыңды дұрыс бағалау.
Yzalansyn, jasysyn, ishi kúısin.