Дөңгелектің шегі жоқ,
Кеңкелестің тегі жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: дөңгелектің шеті болмайды, яғни ол үздіксіз айналып жүреді. Астарлы мағынасы: біреудің тегі, шыққан жері, руы немесе «қайдан шыққаны» туралы орынсыз сұрау мен даулаудың соңы жоқ, ондай сөзді қуалай берсең, тоқтамайтын әңгімеге айналады. Халық мұнда адамның қадірі тегіне емес, ісіне, мінезіне қарай бағалануы керегін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Дөңгелек» — шеті жоқ, тоқтаусыз айналатын нәрсе. Сол сияқты «Кеңкелестің тегі жоқ» деген тіркес те бір нәрсенің аяғы бітпейтін, шегі көрінбейтін күйін бейнелейді. Мұнда дөңгелек бейнесі арқылы шексіз қозғалыс, ал тегі жоқ деген сөз арқылы шексіз сөз таласы мен пайдасыз әңгіме берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да маңызды: адамды ата-тегімен емес, білімімен, еңбегімен бағалау керек. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкердің «қай рудансың?» дегеннен гөрі, оның тапсырманы қалай орындағаны, жауапкершілігі мен мәдениеті маңызды. Егер біреу өткенді қазбалап, текті талқылай берсе, дау да, дауыл да бітпейді деген ойды осы мақал дәл жеткізеді.
Keńkelestiń tegi joq.