Досым көп деп мақтанба,
Малым көп деп мақтанба,
Білгішсініп сұқтанба,
Бәріңнен де зор бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға күпірленбе, астамсынба, өзіңді өзгеден жоғары қойма деген ой айтады. Досың көп болса да, малың мол болса да, оған масаттану дұрыс емес. Өйткені дүние де, достық та, адамның білімі де тұрақты емес. Астарлы мағынасы — адамды кішіпейілдікке, сабыр мен қанағатқа шақыру, өз күшіңе ғана сеніп, басқаны менсінбеуден сақтандыру.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «досым көп», «малым көп» деген тіркестер адамның тіректері мен дәулетін білдіреді. Ал «білгішсініп сұқтанба» сөзі — өзгенің ісіне телміріп, артық білгішсіну, тәкаппарлық таныту дегенді меңзейді. «Бәріңнен де зор бар» дегені — адамнан биік күш, яғни Жаратқан, тағдыр, не өмірдің өзі бар екенін еске салады. Бұл халықтың «асқанға тосқан бар» деген түсінігімен үндес.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, байлық не таныс-тамырмен мақтанатын адамдарға қатысты өте орынды айтылады. Мысалы, біреу «мені бәрі таниды, қолымнан бәрі келеді» деп бөспесе, осы мақал оны сабырға шақырады. Яғни адам өз орнын біліп, қарапайым қалыпта жүрсе, қадірі де арта түседі.
Malym kóp dep maqtanba,
Bilgishsinip suqtanba,
Bárińnen de zor bar.