Дүмше молда дін бұзар,
Қисық арба жол бұзар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал білімсіз, бірақ өзін діндар етіп көрсеткен адамның шын дінді де, елдің берекесін де бұзатынын ескертеді. «Дүмше молда» — діни сауаты таяз, бірақ сөзін өткізуге тырысатын, өз білгенін ғана дұрыс санайтын адам. Мұндай кісі жұртты жаңылтып, дінді дұрыс түсіндіре алмайды. Екінші жолдағы «қисық арба жол бұзар» дегені де сол ойды күшейтеді: өзі түзу емес нәрсе жүрген жерін бүлдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «молда» — дін үйретуші тұлға, ал «дүмше» сөзі оның таяз білімін, жалған беделін аңғартады. «Қисық арба» — жөнсіз, ақауы бар, жүруге қолайсыз нәрсенің бейнесі. Арбаның қисық болуы жолды бұзғандай, надан адамның ісі де айналасына зиян тигізеді. Бұл теңеулер арқылы халық білім мен тазалықтың маңызын астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал кез келген салада терең білімі жоқ, бірақ өзін маман етіп көрсететін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, діни, медициналық не құқықтық кеңесті интернеттен үстірт оқып алып, басқаларды қате бағытқа түсіретін адам туралы айтуға болады. Демек, кез келген істі шала білетін кісіден сақ болу керек.
Qısyq arba jol buzar.