Дүние деген - сордың суы,
Іше берсең, кептіре береді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал дүниенің қызығы мен байлығы адамды қанша итермелесе де, оның тойымсыз екенін ескертеді. Тура мағынасында «сордың суы» ішкен сайын шөлді баспай, қайта құрғататындай көрінеді. Астарлы мағынасы — дүниеқоңыздық, пайда қуалау, нәпсіге еріп кету адамды ешқашан қанағатқа жеткізбейді, керісінше ашкөздік пен мазасыздықты күшейтеді. Адам көп іздеген сайын көбірек алғысы келіп, ішкі тыныштығынан айырылуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сордың суы» — ішуге жарамсыз, ащы, пайдасы жоқ нәрсенің бейнесі. Ол дүниенің қызығын, байлықтың соңынан қуған адамды қанағаттандырмайтын қуыс әурені білдіреді. «Іше берсең, кептіре береді» деген тіркес те өте дәл: адам дүние соңында жүрген сайын рухани шөлін баса алмайды, қайта ішкі күйі тарылады. Бұл бейне адамды сабырға, қанағатқа шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мансап, ақша, сән-салтанат үшін шектен тыс жанталасатын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам жалақысы өссе де, тағы да жеткіліксіз деп, демалысын да, денсаулығын да ұмытып жүрсе, оған осы мақалдың мәні сай келеді: дүние қуған сайын тыныштық кеми береді. Сондықтан адам еңбек етіп, бірақ қанағатты да ұмытпауы керек.
Ishe berseń, keptire beredi.