Досыңмен көп сөйлеспе,
Жолынан қалар.
Дұшпаныңмен көп сөйлеспе,
Сырыңды алар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға сөзді орнымен айту, артық сыр ашпау керегін ескертеді. Досыңмен де шектен тыс көп сөйлесу кейде бос әңгімеге, уақыттың рәсуа болуына, тіпті пайдалы істің кейін қалуына әкеледі. Ал дұшпанға көп сөз айту одан сайын қауіпті: ол сенің әлсіз тұсыңды, ішкі құпияңды біліп алады да, соны өз пайдасына жаратуы мүмкін. Астарлы мағынасы — әр адамға бірдей сенім арта берме, тілге ие бол, құпияны сақтай біл.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жолынан қалар" деген тіркес тек нақты жолдан қалу емес, істің, мақсаттың, берекелі жұмыстың кейін шегінуін білдіреді. "Сырыңды алар" дегені — дұшпанның сөзді қару қылып, сенің ішкі құпияңды пайдаланып кетуін бейнелейді. Яғни, жол — өмір бағыты, сыр — адамның ішкі дүниесі мен сенімі.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, күнделікті араласуда өте өзекті. Мысалы, адамның жеке жоспарларын, табысын не отбасылық мәселесін бәріне жариялай беруі кейін зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан ойланған сөз, сақталған құпия — адамның абыройын қорғайды.
Jolynan qalar.
Dushpanyńmen kóp sóılespe,
Syryńdy alar.