Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Бармын деп тасыма,
Жоқпын деп жасыма.
Кеудеде жан барда,
Әр іс түсер басыңа.
Жоқпын деп жасыма.
Кеудеде жан барда,
Әр іс түсер басыңа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі ұдай күйге де сабырмен қарауға шақырады. «Бармын деп тасыма» — қолың жетіп, жа...
Кісі болар баланың,
Кісіменен ісі бар.
Кісі болмас баланың
Кісіменен несі бар?
Кісіменен ісі бар.
Кісі болмас баланың
Кісіменен несі бар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала ер жеткенде айналасындағы адамдармен араласып, ортада жүріп, іс т...
Болат біз қап түбінде жатпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: болат сияқты берік, қымбат металл қаптың түбінде босқа жатып қалмайды,...
Ақылды қателессе,
Басынан көреді.
Ақымақ қателессе,
Досынан көреді.
Басынан көреді.
Ақымақ қателессе,
Досынан көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам қателескенде өз қатесін өзі байқап, оның салдарын өзі көтеретінін білдіреді....
Жүйрік ат - бірде ат, бірде қанат.
**Негізгі мағынасы** «Жүйрік ат - бірде ат, бірде қанат» деген мақалдың тура мағынасы — шапшаң, жүрдек ат кейде қарапай...
Еріккен сарт етегін уқалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос отырған адамның ермек іздеп, пайдасыз қимылға баруын аңғартады. Тура мағынасында біре...
Адамның жаманы бар,
Күннің жаманы жоқ.
Күннің жаманы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамда жаман қасиет те, жақсы қасиет те болады, ал күннің өзі жаман бо...
Жуастан жуан шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әлсіз, момын көрінген адамнан да кейін ірі, қайратты, беделді тұлға шы...
Жаны ашымастың қасында басың ауырмасын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаны ашымайтын, мейірімі жоқ адамның қасында жүрсең, өзіңе зиян келіп,...
Саялы адам сағынды сындырмас.
**Негізгі мағынасы** «Саялы адам сағынды сындырмас» деген мақалдың тура мағынасы — саясы, көлеңкесі бар ағаштай, панасы...
Маңғыт, аузыңа саңғыт.
**Негізгі мағынасы** «Маңғыт, аузыңа саңғыт» деген мақал сырттай қарағанда өте дөрекі, тіпті мысқыл түрінде айтылатын с...
Жақсылық ағаш басында,
Жамандық аяқ астында.
Жамандық аяқ астында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсылықтың биік, асыл, қадірлі қасиет екенін, ал жамандықтың төмен, лас, қадірсіз іс ек...
Ердің сыншысы - елі.
**Негізгі мағынасы** «Ердің сыншысы - елі» деген мақалдың тура мағынасы: ер адамның жақсы-жаманы, қадір-қасиеті халықты...
Орман аралаған үйші болады,
Ел аралаған сыншы болады.
Ел аралаған сыншы болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: орманды көп аралаған адам үй салуға керек ағаштың түрін, сапасын, жарам...
Жарлы болар жігіт,
Байталын атқа сатады.
Жалғыз болар жігіт,
Ағайынын жатқа сатады.
Байталын атқа сатады.
Жалғыз болар жігіт,
Ағайынын жатқа сатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің әлсіздігі мен дәрменсіздігін сынайды. Жарлы адам қысылған кезде өзіне ең қымбат,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.