Егіле сүйген елжіретер,
Ақыры бір күн еңіретер.
«Егіле сүйген елжіретер, Ақыры бір күн еңіретер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жан-тәнімен, егіле сүйген махаббат адамның жүрегін балқытып, елжіретеді, бірақ ақырында бір күні оны еңіретіп жылатады. Мақал шектен тыс беріле сүюдің қуанышы мен қайғысы қатар жүретінін айтады. Қатты сүйген адамға айырылысу, жоғалту, тіпті сүйгенінің кішкене ренжітуі де ауыр тиеді. Мұнда махаббатқа қарсылық емес, оның бағасын білу бар: көп сүйген көп қайғырады.
Образдар мен теңеулер
Егілу — жүрегі елжіреп, көзіне жас алып, қатты толқу; «егіле сүю» — шын жүректен, көз жасын төге сүю. Елжірету — көңілді жібітіп, мейірімге бөлеу. Еңірету — дауыстап, өксіп жылату. Мақалдың үш етістігі де бір дыбыстан басталып, бір-біріне ұласады: егілу, елжіреу, еңіреу. Сөйтіп махаббат жолы бір сызықпен көрінеді: көз жасымен басталып, көз жасымен аяқталады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды шектен тыс берілген ғашыққа ескерту ретінде не айырылыстан кейін қайғырған адамның күйін түсіндіргенде айтады. Интонациясы — салмақты, мұңды ақыл. Жастарды махаббаттан мүлде қорқыту үшін айту орынсыз. Мысалы, сүйген жігітімен ажырасқан соң күндіз-түні жылаған қызына анасы: «Егіле сүйген елжіретер, ақыры бір күн еңіретер, бірақ уақыт емдейді» деді.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылда жалғыз ұлын жанындай жақсы көріп, оны алыс қалаға жібере алмай жылаған анаға көршісі осы мақалды айтып басу айтты.
— Қырық жыл бірге тұрған жарынан айырылған қарттың зарын естіген көршілері осы мақалды айтып, оған көңіл айтты.
Aqyry bir kún eńireter.