Тамақ тәнді семіртеді,
Сөз жанды семіртеді.
«Тамақ тәнді семіртеді, Сөз жанды семіртеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның екі түрлі қорегін салыстырады: тамақ денені өсіріп, күш береді, ал сөз жанды байытып, рухани әлемді қалыптастырады. Тура мағынасында ас адамның тәнін қуаттандырса, астарлы мағынасында жылы, орынды, мағыналы сөз адамның көңілін көтеріп, жанын тыныштандырады. Яғни, адамға тек қарын тойдыру аз, оған дұрыс сөз, ақыл-кеңес, мейірім де қажет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тән» мен «жан» — адам болмысының екі жағы. «Семіреді» деген сөз мұнда жай салмақ қосу емес, толықсу, толысу, нәр алу деген ұғымды береді. Тамақ қалай денеге қуат берсе, сөз де санаға, көңілге, жүрекке күш береді. Сондықтан сөздің құдіреті тамақпен қатар қойылып, оның рухани мәні ерекше көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамдардың қарым-қатынасында, тәрбие мен білімде жиі қолданылады. Мысалы, баланы тек тамақпен қамтып қоймай, оған жылы сөз айтып, мақтап, дұрыс бағыт беру де маңызды. Бір ауыз орынды сөз ренжіген адамның көңілін жұбатып, шаршаған жанға демеу бола алады. Сондықтан сөзді үнемі ойланып айту керек.
Sóz jandy semirtedi.