Тарыны берген кісіден көрейін бе,
Жей білмеген кісіден көрейін бе?!
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тарыны берген адамнан көрген пайда мен оны дұрыс пайдалана алмаған адамның кінәсі екі бөлек нәрсе. Астарлы мағынасы — адамға мүмкіндік берсең де, оны орынды жұмсай алмаса, нәтиже шықпайды; сондықтан табысқа тек берушіні емес, алушының да ынта-ықыласын, қабілетін ескеру керек. Мақал жауапкершілікті өз мойнына алуға, қолдағыны қадірлей білуге үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тары» — аз болса да, ырыс пен несібенің, берілген мүмкіндіктің белгісі. «Берген кісі» — жомарттық, көмек, қолдау көрсетуші адам. «Жей білмеген кісі» — қолындағыны бағаламайтын, дұрыс пайдаланбайтын, орайын таппайтын жан. Яғни мақал біреудің бергенін ғана емес, соны игере білудің де маңызын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл сөзді оқу, жұмыс, бизнес сияқты салаларда қолдануға болады. Мысалы, біреу жақсы тәлімгер тауып, дайын мүмкіндікке ие болса да, еңбектенбей, кеңесті тыңдамаса, нәтиже болмайды. Сонда «кінә мүмкіндік бергенде емес, оны жей білмегенде» деген ой айтылады.
Jeı bilmegen kisiden kóreıin be?!