Тартып үзген - шабанның ісі,
Өткізіп қуған - жаманның ісі.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адам ісінде асығыстық та, салғырттық та дұрыс емес екенін білдіреді. Бір нәрсені тартып, күшпен үзу — істі ойланбай, дөрекі жасау; ал өткізіп қуып, соңынан ұстай алмай әлек болу — ұқыпсыздық пен әлсіздіктің белгісі. Яғни істі орнымен, байыппен, дәл уақытында атқару керек деген астар жатыр.

Образдар мен теңеулер

Мақалдағы «тартып үзген» деген тіркес шапшаңдықты емес, жөнсіз күш қолдануды көрсетеді. Бұл — сабырсыз, өресіз адамның қылығы. Ал «өткізіп қуған» сөзі іске кеш кірісуді, қолдағы мүмкіндікті жоғалтып алуды меңзейді. «Шабан» мен «жаман» сөздері арқылы халық екі түрлі кемшілікті: бірінде — шектен тыс дөрекілік, екіншісінде — дәрменсіздік пен ұқыпсыздықты салыстырады.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазір бұл мақал кез келген жұмысқа да қатысты. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай, соңғы күні бәрін жаттап алуға тырысса, бұл — «өткізіп қуған» іс. Ал тапсырманы түсінбей тұрып, асығып қате орындаса, бұл — «тартып үзген» іс. Демек, нәтиже үшін сабыр, жоспар және дәлдік қажет.