Тастаған шоқпар сорлыға тиер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: лақтырып жіберген шоқпар өз мақсатына дәл тимей, әлсіз, жазықсыз адамға тиіп кетуі мүмкін. Астарлы мағынасы: ашу үстінде, ойланбай жасалған әрекет көбіне кінәсі жоқ жанға зиян әкеледі. Сондықтан адам сөзінде де, ісінде де сабыр сақтап, біреуге кесірін тигізбеуі керек. Қатты айтылған сөз, асығыс шешім, орынсыз күш көрсету — бәрі де сорлы, қорғансыз адамға ауыр соққы болып тиюі ықтимал.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы шоқпар — күштің, ашудың, өктемдіктің белгісі. Ал сорлы сөзі — қорғансыз, дәрменсіз, әлсіз адамды білдіреді. Шоқпардың тасталуы әрекеттің бақылаудан шыққанын көрсетеді: біреуге бағытталған қаһар ақырында мүлде басқа адамға тиеді. Бұл образ өмірдегі жауапсыздық пен әділетсіздіктің салдарын өте дәл бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне эмоцияға беріліп, ойланбай шешім қабылдайтын жағдайларға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыста басшы ашуланып, нақты кінәлі адамды таппай, бүкіл топты жазаласа, шын мәнінде ең көп жапа шегетін — еш кінәсі жоқ қызметкерлер. Сол кезде «Тастаған шоқпар сорлыға тиер» деп айту орынды.