Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
408.5K
Қаралым
185
Орташа
Сұрыптау:
Аман болса бұл басым,
Тағы шығар бұл шашым.
Тағы шығар бұл шашым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бас аман болса, шаш қайта өседі. Астарлы мағынасы: адамның ең басты бай...
Тұйық судың түбі - құрт.
**Негізгі мағынасы** Тұйық су — ағып тұрмайтын, қозғалысы жоқ су. Мұндай су ұзақ жатса, лайланып, бұзылып, түбіне құрт-қ...
Иттің құлы - итбақай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында иттің соңынан еріп, соның айтқанын екі етпейтін адамды меңзейді. Астарлы...
Жақсының өзі де жақсы, сөзі де жақсы.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның болмысы да, айтқан сөзі де ізгі болады. Мұнда тура мағынада адамның өз мінезі мен сөз...
Екі жақсы қас болмас,
Екі жаман дос болмас.
Екі жаман дос болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезі, ойы, ұстанымы жақсы екі адам бір-бірімен жауласпайды. Ал мінезі...
Арық малды асырасаң,
Аузы-мұрныңды май етеді;
Жаман адамды асырасаң,
Аузы-мұрныңды қан етеді.
Аузы-мұрныңды май етеді;
Жаман адамды асырасаң,
Аузы-мұрныңды қан етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арық малға күтім жасап, жем-шөбін берсең, ол семіріп, пайдаға жарайды;...
Қарыз, қарызды беру - парыз.
**Негізгі мағынасы** Қарыз алу оңай, бірақ оны уақытында қайтару – адамдық міндет. Мақалдың тура мағынасы: біреуден алға...
Жарлының аузы аққа тисе, мұрны қанайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адамның аузы ақ тағамға, яғни сүт, қаймақ, май сияқты дәмді асқа...
Күңнің қызы еркелесе,
Аспандағы жұлдызды әпер дер.
Құлдың ұлы еркелесе,
Ханның қызын әпер дер.
Аспандағы жұлдызды әпер дер.
Құлдың ұлы еркелесе,
Ханның қызын әпер дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам тым ерке, шолжың, орынсыз талапшыл болса, тойымсыздыққа салынып, қолда жоқты сұрайды...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жуас тананы патша мінеді,
Жуас адамды әркім іледі.
Жуас адамды әркім іледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жуас, момын тананы патша да мініп пайдалана алады, ал жуас адамды кез...
Сыпайыны үйде көрме, түзде көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыпайылықтың шынайы бағасы адам көптің ішінде, сыртта, әртүрлі ортада көрінетінін білдіре...
Көңілі су сепкендей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көңілі бірден басылып, суық тартып, жабырқап қалған күйін білдіреді. Тура мағынас...
Атадан алтау тусаң да,
Басыңа түсер бір жалғыздық.
Басыңа түсер бір жалғыздық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қанша ағайын-туысты болса да, кей сәтте жалғыздықты бастан кешіред...
Басқа пәле - тілден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орынсыз айту, ойланбай сөйлеу адамға көп зиян әкелетінін ескертеді. Тура мағынасынд...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.