Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
630.6K
Қаралым
286
Орташа
Сұрыптау:
Жақсылық ізсіз кетпес.
**Негізгі мағынасы** Жақсылық жасаған адам еңбегі мен ниеті босқа кетпейді. Тура мағынасында, істелген игі іс артында бі...
Маған жоқ майлы омыртқа,
Көзден ұшты-ау томыртқа.
Көзден ұшты-ау томыртқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөздік пен қанағатсыздықты әжуа етеді. Тура мағынада: майлы омыртқа жоқ болған соң, көз...
Жаман адамды жақынға санама,
Жаман жолды жақынға санама.
Жаман жолды жақынға санама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман мінезді, теріс ниетті адамды өзіңе жақын тартпа, сондай-ақ зиян...
Ырыс баққан дау бақпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ырысқа, береке мен несібеге ұмтылған адам дау-дамайға, жанжалға бармай...
Жақсылық қылсаң - өзіңе,
Жамандың қылсаң - өзіңе,
Аспанға қарап оқ атсаң,
Қайтып тиер өзіңе.
Жамандың қылсаң - өзіңе,
Аспанға қарап оқ атсаң,
Қайтып тиер өзіңе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасаған ісі, түбі, өзіне қайта оралатынын айтады. Жақсылық істесең, оның игілігін...
Ит күшігін ырылдап сүйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит өз күшігін жақсы көрсе де, оны еркелеткенде ырылдап, тісін көрсетке...
«Кетем!» деген қыз,
«Көке!» десең де тұрмайды.
«Көке!» десең де тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың өз көңілі ауып, кетуге бел буған сәтінде, қанша жалынсаң да не қанша еркелеті...
Ашу келсе, ақыл кетер,
Ашудан ақыл көп болса, не етер?
Ашудан ақыл көп болса, не етер?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашудың адамға ауыр әсер ететінін ескертеді. Ашу қысқанда, адам сабырын жоғалтып, дұрыс о...
Ұрыс бар жерде ырыс жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қақтығыс, жанжал, керісу бар жерде береке болмайды. Астарлы мағынасы: а...
Соқырда екі көз жоқ.
Сараңда бір көз жоқ.
Сараңда бір көз жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — соқыр адамның көзі болмайды, ал сараң адамда «бір көз» де жоқ деп әсір...
Тату болсаң, балдай бол,
Ащы болсаң, тұздай бол.
Ащы болсаң, тұздай бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезін түзеп, елмен тату, сөзімен де, ісімен де жұғымды болуды үйретеді. «Тату бо...
Нысап пен ұят - әділдіктен.
**Негізгі мағынасы** «Нысап пен ұят - әділдіктен» деген мақал адам бойындағы таразы болар қасиеттерді жоғары қояды. Ныс...
Күң көтінде күміс жылтырайды,
Оны бәйбіше сұрайды.
Оны бәйбіше сұрайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күңнің арт жағындағы күміс әшекей жарқырап көрінеді, соны бәйбіше байқа...
Баланы жақсылыққа жанастыр, Жамандықтан адастыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланы ерте жастан дұрыс жолға, ізгі іске, әдеп пен адамгершілікке баулудың маңызын айтад...
Жапалақ жамбасына басып жейді,
Аңсұңқар жан-жағына шашып жейді.
Аңсұңқар жан-жағына шашып жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әркімнің табиғаты, мінезі мен күнкөріс тәсілі әртүрлі болатынын білдіреді. Жапалақ олжасы...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.