Күндестің көрген күні құрысын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — күндес адамның күні, яғни бақталас, қызғаншақ жанның өмірі тыныш болмайды, үнемі ішкі күйзеліс пен мазасыздықта өтеді деген ой. Астарлы мағынасы — қызғаныш адамды жегідей жеп, өзгені де, өзін де бақытсыз етеді. Біреудің жетістігіне іштей күйіп, бақ таласқан жан тыныштық таппайды, көңілі тарылып, өмірінің берекесі қашады. Сондықтан мақал адамды күндестіктен, іштарлықтан сақтандырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күндес» сөзі тек біреумен жарысқан адамды емес, іштарлыққа берілген, өзгенің бақ-дәулетіне күйінетін жанды білдіреді. «Көрген күні құрысын» деген тіркес сол адамның тіршілігі ауыр, күйбеңі көп, жан дүниесі тозған халін бейнелейді. Яғни мақал күндестікті қараңғылыққа, ал татулықты жарыққа қарсы қояды. Бұл жерде образ арқылы ішкі таза емес сезімнің адам өмірін сұрықсыз ететіні көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс орнында, оқуда, әлеуметтік желіде жиі байқалатын қызғанышқа байланысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер әріптесінің көтерілуіне қуана алмай, оны жамандап, үнемі салыстыра берсе, сол адамның өзі де күйзеліске түседі. Осындайда «Күндестің көрген күні құрысын» деп, қызғаныштың түбі жақсылыққа апармайтынын ескертеді.