Көргені жаман көпті алдар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көргені жаман көпті алдар» деген мақал адам бойындағы теріс тәрбие, жаман әдет пен бұзылған орта ақырында көпшілікке зиян келтіретінін меңзейді. Мұнда тура мағынада — жамандық көріп өскен, тәрбиесі төмен адам елді шатастырып, алдап-арбап кетуі мүмкін деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адамның мінезі мен ісі оның көрген өнегесіне байланысты; егер тәрбие дұрыс болмаса, ол басқаларды да теріс жолға бастайды.
Образдар мен теңеулер
«Көргені жаман» тіркесі адамның өмірден алған тәлім-тәрбиесінің нашар екенін білдіреді. «Көпті алдар» дегені бір адам ғана емес, тұтас жұртты жаңылыстыруы мүмкін деген ескерту. Мұндағы «алдау» — тек өтірік айту емес, жалған уәде беру, көзбояушылық жасау, өз пайдасы үшін елді сендіру деген ұғымдарды да қамтиды. Мақал жаман үлгінің жұқпалы екенін образды түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында не қоғамда жалған ақпарат тарататын, адамдарды сенімінен шығаратын кісілерге қатысты айтылады. Мысалы, біреу ақша табамын деп көп адамды алдап, жалған жоба ұсынса, халық «көргені жаман көпті алдар» деп оның әрекетін айыптайды. Бұл мақал тәрбие мен адалдықтың маңызын еске салады.