Көргенді кісі көргенін айтар,
Көргенсіз кісі бергенін айтар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі тәрбиесі мен мінезін сөзінен тануға болатынын айтады. Көргенді, тәрбиелі кісі өз өмірінде көріп-білгенін, түйген тәжірибесін ортаға салып, өнеге айтады. Ал көргенсіз, тәрбиесі таяз адам көбіне істеген жақсылығын, берген дүниесін айтып, өзін көрсетуге бейім болады. Яғни мұнда шынайы білім мен парасат мақтаннан биік тұратыны меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "көргенді" сөзі тек көп нәрсе көрген адам емес, өмірден сабақ алған, әдеп білетін, сөзге ұстамды жан дегенді білдіреді. "Көргенсіз" — тәрбие көрмеген, орынсыз сөйлейтін, өзін өзгеден жоғары қоятын адамның бейнесі. "Көргенін айтар" дегені — ақылға қонымды, пайдалы әңгіме айту. "Бергенін айтар" дегені — жасаған жақсылығын қайта-қайта еске салып, мақтан етуді білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде өзін көп жарнамалайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу көмек көрсетсе, оны қайта-қайта жариялап, мақтана берсе, жұрт оны осы мақалмен сипаттауы мүмкін. Ал шын тәрбиелі адам жақсы ісін дабыра қылмай, тәжірибесімен, ақылымен үлгі болады.
Kórgensiz kisi bergenin aıtar.