Күндес көргеннің қызын алма.
«Күндес көргеннің қызын алма.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдағы «күндес» — бір ердің бірнеше әйелінің бір-біріне қатысты атауы, ал «күндес көрген» — үйінде күндестікті бастан кешкен әйел. Мақалдың тура мағынасы: күндесі болған әйелдің қызын алма. Ескі түсінік бойынша көп әйелді шаңыраққа тән бақталастық, қызғаныш пен ұрыс-керіс сол үйде өскен қыздың мінезіне сіңеді, ол мұны өз отбасына ала келуі мүмкін деп саналған. Мақал көп әйел алу дәстүрі болған дәуірде туған және адамды шешесінің тағдыры мен өскен үйіне қарап бағалайтын ескі көзқарасты көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
«Күндес» сөзінің өзі бақталастықты, бір ерді бөліскен әйелдердің арасындағы тартысты еске салады. «Қыз» — болашақ келін, жаңа шаңырақтың иесі. Мақал ананың үйінде көргені қызға тәрбие болып беріледі деген ойды бейнелейді: үйдегі ахуал баланың мінезіне сіңеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бір адамды ата-анасының тағдырына қарап айыптау әділетсіз: әр адам өз мінезімен, өз ісімен бағалануы керек. Мақалдан алуға болатын саналы ой — отбасындағы ахуал балаға әсер етеді. Мысалы, үнемі ұрыс-керіс болатын үйде өскен бала кейін өз отбасында дауды сабырмен шешуді қайта үйренуге мәжбүр болуы мүмкін. Сондықтан ата-ананың үйде татулық орнатуы — балаға берілетін ең жақсы тәрбие.
Мақалдағы сөздер
күндес — Бір ердің бірнеше әйелінің бір-біріне қатысты атауы: бір күйеуге қосылған әйелдер бір-біріне күндес болып саналады.