Күн жауғанда қойнында,
Күн ашықта мойнында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезіндегі екіжүзділікті, пайдакүнемдікті әшкерелейді. Тура мағынасы бойынша, күн бұлттанып, жауын жауса — біреуді қойнына тығып, қорғаштағандай болады; ал күн ашылып, жайлы сәт туса — оны мойнына мінгізіп, өзіне пайдасы тисін деп көтереді. Астарлы мағынасы: қиын кезде жаны ашып, жанашыр көрінетін, ал жағдай оңалғанда өз пайдасын ғана ойлайтын адамдар бар. Мұндай мінез сенімге селкеу түсіреді.
Образдар мен теңеулер
«Қойнында» дегені — тығып қорғау, жылы орын беру, сырт көзден сақтау. Ал «мойнында» — үстемдік ету, пайдаға ортақтасу, біреудің есебінен көтерілу деген ишара. Күннің жаууы мен ашық болуы өмірдің екі түрлі шағын білдіреді: қиындық пен қолайлы мүмкіндік. Мақал сол екі сәтте адамның шын бет-бейнесі көрінетінін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақалды жұмыс, достық, туыстық қарым-қатынаста жиі қолдануға болады. Мысалы, бір әріптес жоба сәтсіз болып тұрғанда үндемей қалып, ал жоба табыс әкелсе, бірінші болып мақтанып шықса, халық оны осы мақалмен сипаттайды. Яғни, шынайы адам қиындықта да, жетістік кезінде де бірдей болады.
Kún ashyqta moınynda.