Күндес күнде өш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Күндес күнде өш» деген мақал күндес, яғни іші тар, бақталас адамның арасына күн сайын салқындық түсіп, оның ниеті ұзаққа бармайтынын аңғартады. Тура мағынасында, бір-біріне бақталас болған адамдардың арасы тез бұзылып, бірлігі жоғалады деген ой бар. Астарлы мағынасы — қызғаныш пен көреалмаушылық адамды тыныштықтан айырып, өзіне де, өзгеге де зиян келтіреді. Мұндай мінездің түбі татулыққа жеткізбейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күндес» сөзі — біреудің орнын, абыройын, үлесін қызғанатын адамды білдіретін образ. Ал «күнде өшу» — оттың сөніп қалуы сияқты, реніштің, сыйластықтың, ниеттің біртіндеп жойылуын меңзейді. Яғни күндестік — іштен күйдіретін, арақатынасты суытатын жасырын от секілді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жұмыс орнында, отбасында немесе дос арасында қызғаныш пайда болғанда жиі еске алынады. Мысалы, бір қызметкер әріптесінің жетістігін көре алмай, оны күнде сынай берсе, ұжымдағы сенім де, ынтымақ та әлсірейді. Сондықтан мақал адамды қызғаныштан сақтанып, өз еңбегіне көңіл бөлуге шақырады.