Биікке шықсаң, көзің ашылады,
Жақсымен жолдас болсаң, көңілің ашылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ортасы мен өрісі кеңейсе, ой-санасы да өсетінін білдіреді. Тура мағынасында биікке шыққан адам айналаны анық көреді, алысты шолып, көп нәрсені байқайды. Астарлы мағынасында өмірде жоғары мақсатқа ұмтылған, білімді, көргені көп адам көбірек түсініп, дұрыс шешім қабылдайды. Ал жақсы адаммен араласу көңілді көтеріп, мінезді түзетеді, ойды нұрландырады. Яғни адам кіммен жүрсе, соның әсерін алады.
Образдар мен теңеулер
«Биікке шығу» — тек тауға өрмелеу емес, рухани өсу, білім мен тәжірибе жинау белгісі. «Көзің ашылады» дегені — дүниені кеңірек тану, надандықтан арылу. «Жақсымен жолдас болу» — өнегелі, адал, ақылды адаммен сыйласу. «Көңілің ашылады» — жүрекке жылу, жанға тыныштық, өмірге құлшыныс келеді деген ұғым.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, достық таңдауда өте орынды айтылады. Мысалы, студент білімді, тәртіпті топтасымен жүрсе, өзі де ізденгіш болып, сабаққа қызығуы артады. Сол сияқты жаман әдеті көп ортадан гөрі, пайдалы кеңес беретін ортаны таңдау адамның өсуіне көмектеседі.
Jaqsymen joldas bolsań, kóńiliń ashylady.