«Бала соққан кездіктің басы жарық.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бала жасаған кездік мықты, шебер соғылған қару бола қоймайды, оның басы жарық, яғни кем-кетігі көп деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — бала істеген іс көбіне шикі, тәжірибесіз болады; сондықтан жас адамның әрекетіне асығыс сенбей, түзеп, бағыттап отыру керек. Мұнда баланың білместігіне емес, оның үйрену үстінде екеніне назар аударылады.
Образдар мен теңеулер
«Кездік» — еңбекпен жасалатын ұсақ құралдың бейнесі. «Басы жарық» деген сөз оның өңі толық шықпағанын, сапасы төмен екенін аңғартады. Осы арқылы халық жас баланың қолынан шыққан істі де, ой-пікірін де толық кемелденбеген дүние ретінде суреттейді. Бұл — балалықтың табиғи әлсіздігін көрсететін астарлы теңеу.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі кезде бұл мақал үйрету мен тәрбиелеу кезінде қолданылады. Мысалы, жас маман алғашқы жобасында қате жіберсе, оны бірден кінәламай, тәжірибе жетіспегенін түсініп, бағыт беру керек. Сол сияқты ата-ана да баласының алғашқы қадамдарын сабырмен түзетіп отырса, ол кейін шебер, жауапты адам болып өседі.