Бесіктегі бала бес түлейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бесікке бөленген бала өте нәзік, әлсіз көрінгенімен, оның өсуі мен дамуы тез, көп сатылы болады. Мақал тура мағынасында нәрестенің бесікте жататынын айтса, астарлы мағынасында бала тәрбиесі мен қалыптасуының аса маңызды кезеңі ерте басталатынын меңзейді. Адамның мінезі, әдеті, болмысы сол алғашқы жылдарда-ақ қалыптасатынына назар аударады.
Образдар мен теңеулер
«Бесік» — қазақ ұғымында тек ұйықтайтын орын емес, өмірдің бастауы, береке мен тәрбиенің нышаны. Ал «бес түлейді» деген тіркес баланың аз уақыт ішінде бірнеше рет өзгеріп, өсіп-жетілетінін бейнелі түрде көрсетеді. Мұндағы «түлей» сөзі сыртқы өзгеріс қана емес, ақыл-ой, қылық, дағдының жетілуін де аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ата-анаға баланың тәрбиесіне ерте көңіл бөлу керек екенін ескертеді. Мысалы, сәби жасынан кітап оқуға, дұрыс сөйлеуге, тәртіпке үйретілген бала кейін өмірде жинақы, жауапты болып өседі. Сондықтан баланың әр қадамына мән беру — болашаққа салынған берік негіз.