Басытқыға бал ішкен,
Сусынына шай ішкен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның дастарқандағы талғамын, астың ретімен желінетінін білдіреді. Тура мағынасында басытқыға бал, сусынға шай ішетін кісі айтылса, астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз орны, өз тәртібі бар деген ой. Яғни жақсы көргенін де, пайдалысын да өлшеммен тұтынған дұрыс. Мақал ұқыптылықты, талғамды және әдеттің орнықтылығын меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бал» — тәттілік, молшылық, рахаттың белгісі. Ал «шай» — күнделікті тұрмысқа жақын, жеңіл әрі сіңімді сусын. Екеуінің қатар айтылуы адамның ішіп-жеудегі үйлесімін көрсетеді. Балдың басытқыға берілуі — астың сәні мен дәмін арттыру, шайдың сусын ретінде келуі — тамақтың соңын реттеу деген бейнелі ұғымды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал тамақтануда мәдениет пен өлшем сақтауды еске салады. Мысалы, біреу мерекелік дастарқанда тәттіге де, шайға да ретімен қарап, асты орынсыз араластырмай, қонаққа лайық әдеппен ұсынса, осы мақалдың мәні көрінеді. Бұл — тек ас ішу емес, өмірде де тәртіп пен талғамды ұстану деген сөз.
Sýsynyna shaı ishken.