Қайныма да барайын,
Тайлағыма да бас үйретейін.

Негізгі мағынасы

Қайын жұртыма қыдырып барайын, бір жағынан жас тайлағымды да мініске үйретейін: бір сапармен екі шаруаны бітіру. Мақал уақыт пен күшті үнемдеп, бір әрекеттен екі пайда көруді сипаттайды. Кейде күлкілі реңкпен де айтылады: адам қонаққа бару сияқты қызықты істі пайдалы жұмыспен ақтап, бәрін ыңғайлап алады. Мұнда қазақ шаруасының есепшілдігі мен тапқырлығы көрінеді.

Образдар мен теңеулер

Тайлақ — екі жасар түйе баласы, оны әлі мініске, жүкке салмаған. Бас үйрету — жас малды ноқта мен жүгенге, иесінің айтқанына көндіру; бұл ұзақ жүруді, шыдамды талап ететін жұмыс. Қайын жұрт — әйелдің төркіні, күйеу бала үшін сыйлы, барып тұруға міндетті орта. Демек жігіт сыйлы сапарды бәрібір жасайды, ал жолдың ұзақтығы тайлақты үйретуге таптырмас мүмкіндік. «Да... да» шылауының қайталануы екі істің қатар жүретінін айқын көрсетеді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақал бір істі екіншісімен ұштастырған адам туралы мақтап не әзілдеп айтылады. Өзің туралы да айтасың: іссапарға бара жатып, туыстарыңа соға кетсең. Біреу басты істі ұмытып, тек өз пайдасын көздесе, мысқылмен де айтылуы мүмкін. Мысалы, қалаға дәрігерге бара жатып, қызының оқуына құжат та тапсырып қайтқан әкеге көршісі: «Қайныңа да бардың, тайлағыңа да бас үйреттің», — дейді.

Қолданылу жағдаяттары

— Аудан орталығына мал сатуға бара жатқан шаруа жол-жөнекей нағашыларына сәлем беріп, ескі көлігін де жөндетіп қайтады.
— Немересін мектепке апаратын атасы қайтар жолда базарға соғып, үйге азық-түлік те алып келеді. Әжесі мақалмен әзілдейді.