Сақтық туралы — 8-бет 837
Сұрыптау:
Жатқа сыр айтпа, өзің өтірік айтпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға екі түрлі ескерту жасайды: біріншісі — сырыңды, ішкі ойыңды кез келген жат адамға…
Жау артынан жұдырық.
Негізгі мағынасы Жау кетіп қалғаннан кейін жұдырық түйіп, айбат шегу — ешкімге зияны жоқ, пайдасы да жоқ іс. Мақал кеш…
Жау атыспай беріспейді.
Негізгі мағынасы Жау өз еркімен берілмейді: ол атыспай, қарсыласпай тұрып бой бермейді. Мақал жеңістің өздігінен…
Жау болжаусыз, ажал болжаусыз.
Негізгі мағынасы Жау да, ажал да алдын ала анықталып келмейді деген ой айтылады. Яғни адам өмірінде қауіп-қатер…
Жауға аттанар жігіт шыбықты ат мінер.
Негізгі мағынасы Ауылдың кішкентай баласы ұзын шыбықты тізгін етіп, астына қысып алып, «атпен» шауып жүреді. Ертең…
Күнде бір мақал
«Сақтық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жауға барсаң, кесерді ал,
Дауға барсаң, шешерді ал.
Дауға барсаң, шешерді ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды әр іске алдын ала дайын болып баруға үндейді. Жауға барсаң, қолыңда қорған болатын…
Жауға жалынба, досқа тарылма.
Негізгі мағынасы Жаудың алдында жалынып, жалпаңдап бас име, ал досыңа тарлық, сараңдық, тар пейіл танытпа. Мақал…
Жауға жаның ашымасын.
Негізгі мағынасы Қастық ойлаған, еліңе, басыңа қауіп төндірген дұшпанға аяушылық көрсетпе деген қатаң ескерту. Соғыс…
Жауға қойыңды қалдырсаң да,
Сойылыңды қалдырма.
Сойылыңды қалдырма.
Негізгі мағынасы Жау шауып, малыңды айдап кетсе де, қолыңдағы сойылды тастама, қаруыңды жауға берме. Мақал…
Жауға қолдың күшін жұмса, найзаның ұшын қада.
Негізгі мағынасы Жаумен бетпе-бет келгенде, қолыңдағы бар күшті сал, найзаның ұшын нақ қадап сал: жартылай, аяп…
Жауға қырыңды берсең де, сырыңды берме.
Негізгі мағынасы Қажет болса, жауға жеріңді, биігіңді беріп, бір шайқаста жеңіліп қойсаң да, ішкі сырыңды ешқашан…
Жау да бір, жыртқыш аң да бір.
Негізгі мағынасы Жау мен жыртқыш аңның арасында айырма жоқ: екеуі де мейірім білмейді, әлсіздікті пайдаланып, сәтін…
Жауда да бір үйің болсын.
Негізгі мағынасы Жау жақта, бөтен әрі қауіпті ортада да кіріп паналайтын, сенім артатын бір үйің болсын дейді мақал…
Жаудан жақындық іздеме.
Негізгі мағынасы Саған қастық ойлаған адамнан туыстық, достық, жанашырлық күтпе. Жау бір сәт жылы сөйлеп, жақын…
Жаудан құр қайтқанша, жаралы қайт.
Негізгі мағынасы Жауға аттанып барып, ешбір қимылсыз, бос қайтқанша, жараланып болса да, ерлік көрсетіп қайт деген…
Жауды аяған жаралы.
Негізгі мағынасы Жауға орынсыз аяушылық көрсеткен адам ақыры өзі жараланады: мейірім көрген дұшпан сәтін тауып, қайта…
Жауды көрсең баспалат,
Құтылғанша асықсын.
Құтылғанша асықсын.
Негізгі мағынасы Жауды көрсең, ізіне түсіп, артынан қу, ол құтылғанша асықсын, яғни тыным таппай қашсын деген жорық…
Жауды күшті деме,
Ерлік етсең - жығасың.
Тауды биік деме,
Талап етсең - шығасың.
Ерлік етсең - жығасың.
Тауды биік деме,
Талап етсең - шығасың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды қорқыныштан қаймықпауға, қиындықты жеңуге шақырады. Бірінші жолда жаудың күшін асыра…
Жаудың сырын жау білмес.
Негізгі мағынасы Жау өз сырын қарсыласына ешқашан ашпайды, сондықтан бір жақтың ойын екінші жақ толық біле алмайды…
Жауды санап соғыспайды,
Қойды санап тоғытпайды.
Қойды санап тоғытпайды.
Негізгі мағынасы Жаумен соғысқанда оның санын санап отырмайды, қойды тоғытқанда да бас-басына санап бөгелмейді…
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен…
Жау жоқ деме, жар астында,
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
Бөрі жоқ деме, бөрік астында.
Негізгі мағынасы Жау жоқ деп бейқам отырма, ол жардың астында жасырынып жатуы мүмкін; бөрі жоқ деп ойлама, ол бөріктің…
Жау жоқта жарақ көп,
Жау келгенде таяқ табылмас.
Жау келгенде таяқ табылмас.
Негізгі мағынасы Жау жоқ, тыныш кезде қару-жарақ көп сияқты, бәрі мақтанып, қаруын көрсетіп жүреді, ал жау шынымен…
Жау кеткен соң қылышыңды тасқа шап.
Негізгі мағынасы Жау кетіп қалған соң, қылышыңды тасқа шапқаннан ешқандай пайда жоқ: кешіккен батырлықтың құны жоқ…
Жаумен сынасып ұрыспақ жоқ.
Негізгі мағынасы Жаумен соғыс — сынақ ойын емес: онымен күш сынасып көрейік, қалай болар екен деп байқап ұрысуға…
Жау сырыңды алса, қырыңды алар.
Негізгі мағынасы Жау сенің сырыңды, яғни ойыңды, жоспарыңды, әлсіз тұсыңды біліп алса, артынша өзіңді де жеңіп…
Жауызға айтқан жылы сөз,
Суға жазған сертпен тең.
Суға жазған сертпен тең.
Негізгі мағынасы Қатыгез, жауыз адамға айтылған мейірімді, жылы сөз — суға жазылған ант сияқты: ізі қалмайды, ешқандай…
Жауыннан қашқан жарға паналар,
Жауынан қашқан қайда паналар?
Жауынан қашқан қайда паналар?
Негізгі мағынасы Нөсер құйып кеткенде жолаушы тік жардың қуысына, құз астына тығылып, жаңбырдан құтыла алады. Ал…
Жауың тышқан болса, арыстан деп қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жау әлсіз болса да, оны әлсіз деп менсінбей, сақ бол деген ескерту…
Жауы үйде, досы түздегі адамның қайғысы ауыр.
Негізгі мағынасы Жауы өз үйінің ішінде, ал досы алыста, түзде жүрген адамның қайғысы ауыр. Сырттағы жауға қарсы тұру…
Желбегейге жел үйір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — желбегей жамылған адамның үстіне жел оңай үйіріліп, оны қыса түседі…
Желбезекке жебе дарыса,
Балық өрге жүзе алмас.
Балық өрге жүзе алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: желбезекке жебе тисе, балық тыныс ала алмай, жоғары қарай еркін жүзе алмай…
Желге ұшқан ебелек,
Орға түспей тынар ма?
Отқа асық көбелек,
Өліп тынбай шыдар ма?
Орға түспей тынар ма?
Отқа асық көбелек,
Өліп тынбай шыдар ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды ойланбай, желікпен әрекет етуден сақтандырады. Желге ұшқан ебелек те, отқа асыққан…
Жел - дауылдың шақырушысы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жел күшейсе, артынша дауылдың тууы мүмкін деген табиғи құбылысты…
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгеріп…
Жел жебедей жерге тығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты желдің жердегі нәрсені жебедей шаншып, иіп, төмен басып жіберетіні…
Желмен жарыспа,
Көлеңкеңді қума.
Көлеңкеңді қума.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз әуреге салынбауға, қол жетпейтін нәрсені қуып, босқа күш жұмсамауға үндейді…
Жел тұрды десе,
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Үйіңе арқан сал.
Жау келді десе,
Қолыңа қылыш, қалқан ал.
Негізгі мағынасы Жел тұрды деген хабар келсе, киіз үйдің сыртынан арқан тастап, бекітіп ал; жау келе жатыр десе, қолыңа…
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіреді…
Жер астынан жік шықты,
Екі құлағы тік шықты.
Екі құлағы тік шықты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кенеттен болған, күтпеген жерден шыққан келеңсіз жағдайды білдіреді. Тура мағынасында жер…