Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
249.9K
Қаралым
297
Орташа
Сұрыптау:
От пен су - тілсіз жау.
**Негізгі мағынасы** «От пен су — тілсіз жау» деген мақал адамға көрінген сәтте үнсіз-ақ үлкен зиян келтіретін екі күшт...
Аз ақшаға алданып,
Өнбес іске жалданба.
Өнбес іске жалданба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды азғантай пайдаға қызығып, түбі жоқ, берекесіз іске кірмеуге шақырады. Тура мағынас...
Аңдамай сөйлеген ауырмай өледі.
**Негізгі мағынасы** Аңдамай сөйлеген адам сөзінің салдарын ойламай, өзіне де, өзгеге де зиян тигізуі мүмкін. Мақалдың т...
Тіл-аузым тасқа.
**Негізгі мағынасы** «Тіл-аузым тасқа» деген сөз – біреудің сөзі жүріп кетпесін, жамандық айтқандай болмайын, айтқанымна...
Байтал түгіл бас қайғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өте қиын, қысылтаяң жағдайды білдіреді. Тура мағынасында «байталды» да, «басты» да ойлауғ...
Сақтықта қорлық жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Сақтықта қорлық жоқ» деген мақал адамды әр істі ойланып, абайлап жасауға шақырады. Тура мағынасын...
Жыланды өлтіргеннің сауабы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылан адамға қауіп төндіретін жәндік, оны өлтіру арқылы адам өзіне жән...
Аласаны атқа санама,
Жаманды затқа санама.
Бір сынаған жаманды,
Екінші рет сынама.
Жаманды затқа санама.
Бір сынаған жаманды,
Екінші рет сынама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аласаны — бойы аласа, әлсізді, жаманды — мінезі нашар, сенімсіз адамды...
Көрмеген жер таныс болмас,
Көрінген жер алыс болмас.
Әр нәрсенің болжауы бар,
Ши жуандап қамыс болмас.
Көрінген жер алыс болмас.
Әр нәрсенің болжауы бар,
Ши жуандап қамыс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көрмеген, барлап-бақылап үйренбеген жер жат болып көрінеді, ал көзіңе...
Балық аулай алмаған суды лайлар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — балық ұстай алмаған адам суды әдейі лайлап, балықты көруге және ұстауғ...
Құдайға сенген құстай ұшады,
Адамға сенген мұрттай ұшады.
Адамға сенген мұрттай ұшады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орынсыз, шектен тыс сенудің қауіпті екенін ескертеді. Тура мағынасында құстың еркі...
Көштің байсал тапқаны,
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көш те, дау да өз орнын тапқанда ғана тынышталады. Көш көкорайлы, жайл...
Кезенген жаудың көзінен сақтан,
сойқанның сөзінен сақтан.
сойқанның сөзінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жау кезенгенде оның қимылынан, ал сойқан адам сөйлегенде оның сөзінен...
Айран ішкен құтылады,
Шелек жалаған тұтылады.
Шелек жалаған тұтылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айран ішіп, ыдысын таза қалдырған адам жазадан құтылады, ал шелек жала...
Көп жүрген жылан аяғын көрсетер.
**Негізгі мағынасы** Көп жүрген жылан аяғын көрсетер деген мақал адам ұзақ уақыт бойы жасаған ісінің, айтқан сөзінің нем...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.