Сақтық туралы — 21-бет 837
Сұрыптау:
Үт кірді, үсік шықты.
Негізгі мағынасы Үт кезеңі басталды, қыстың қақаған аязы шықты, яғни кетті. Мақал халық күнтізбесіндегі ауысуды айтады…
Ұйқы деген дұшпан бар,
Жолдан, істен қалдырар,
Тұла бойды талдырар,
Дұшпаныңа алдырар.
Жолдан, істен қалдырар,
Тұла бойды талдырар,
Дұшпаныңа алдырар.
Негізгі мағынасы Ұйқы — адамның ішіндегі жасырын дұшпан: оған берілген адам жолынан, ісінен қалады, денесі босап…
Ұрлық қылсаң, жалғыз қыл,
Екеу болса, бірі - айғақ.
Екеу болса, бірі - айғақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрлықтың өзі-ақ теріс іс екенін, ал оған тағы бір адамды араластырсаң, істің әшкере болу…
Ұрыға құрық берген.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сенімсіз, жаман ниетті адамға қолдау көрсетсең, ол сол мүмкіндікті өз пайдасына бұрып…
Ұры жете алмайтын жаудікін алады,
Соңынан қуа алмайтын жаяудікін алады.
Соңынан қуа алмайтын жаяудікін алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры өзінен әлді, жетуге қиын адамның емес, қорғаны әлсіздің дүниесіне көз…
Күнде бір мақал
«Сақтық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ұры кеппе, қау бөрік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры келмесін, қастандық жасамасын деген сақтандыру сөзі. Астарлы мағынасы…
Ұрымен жақын болсаң, ұятқа қаларсың,
Бөрімен жақын болсаң, қораға шабарсың.
Бөрімен жақын болсаң, қораға шабарсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман адамға, теріс ортаға жақындасаң, соның кесірі саған да жұғады дегенді білдіреді…
Ұрыны қонаққа шақырсаң,
Қораңа көз салып отырады.
Залымды қонаққа шақырсаң,
Қатыныңа көз салып отырады.
Қораңа көз салып отырады.
Залымды қонаққа шақырсаң,
Қатыныңа көз салып отырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры не залым адамды үйге шақырсаң, ол келген жерінде сый-сияпатқа емес…
Ұрының өзіне сай сырығы бар.
Негізгі мағынасы «Ұрының өзіне сай сырығы бар» деген мақалдың тура мағынасы — ұры өз ісіне лайық құралын, айласын…
Ұры түн асқанша,
Бөрі қыр асқанша.
Бөрі қыр асқанша.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұрының ісі түн қараңғысымен, білдірмей жасалатынын аңғартады. Ұры қауіптен қашып, ізі…
Ұсталмаған ұры емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қолға түспеген адамды ұры деп кесіп айтуға болмайды. Астарлы мағынасы…
Хан қасында қарақшы.
Негізгі мағынасы Хан қасында қарақшы деген қысқа сөз. Негізгі оқылуы: ханның маңында, оның ордасында тонаушылар, пара…
Хан сырын білгеннің қаны төгіледі.
Негізгі мағынасы Хан сырын білгеннің қаны төгіледі деген сөз: билеушінің құпиясын білген адам қауіпке түседі, оның…
Шайтан жаманынан қорықпа,
Адам жаманынан қорық.
Адам жаманынан қорық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ең үлкен қауіп сыртқы тылсым күштен емес, жаман мінезді, зұлым пиғылды адамнан…
Шайтанның шатағынан,
Ханның қаһарынан сақтан.
Ханның қаһарынан сақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды екі түрлі қатерден сақ болуға үндейді: біріншісі — шайтанның шатағы, яғни азғыруы мен…
Шақырғанға бар, шаққаннан қаш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды шақырған жерге баруға, яғни сыйластық пен жауапкершілік танытуға үндейді. Ал…
Шақырылмаған қонақ
Сыпырылмаған жерге отырады.
Сыпырылмаған жерге отырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: шақырылмай келген қонақ үй иесінің дайындығы жоқ, сыпырылып, тазаланбаған…
Шамасыз батырлық - шарасыз өлім.
Негізгі мағынасы Күшін, мүмкіндігін өлшемей, шамасынан асып батырлық көрсеткен адам амалсыз өлімге барады. Мақал…
Шапшаңдықтан қашпа,
Аптығуға баспа.
Аптығуға баспа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал асығыстық пен сабырдың ара жігін ажыратады. «Шапшаңдықтан қашпа» дегені — істі жылдам, ширақ…
Шапшаң жүрсең, шаң жұқпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тез жүрсең, жолдағы шаң киіміңе қонбайды. Астарлы мағынасы — ісіңді…
Шегірткеден қорыққан егін екпес.
Негізгі мағынасы Шегірткеден қорыққан егін екпес деген мақал адамды қауіптеніп, әрекетсіз отыра бермеуге шақырады. Тура…
Шелді көзден шет жүр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сақ болуға, күмәнді, зиянды, пайдасыз нәрседен аулақ жүруге шақырады. Тура…
Шешінген судан тайынбас.
Негізгі мағынасы Шешінген адам судан тайынбайды: киімін шешіп, суға түсуге дайындалған кісі енді кері шегінбейді. Мақал…
Шешуі жоқ, шегі жоқ
Үрейден сақта.
Үрейден сақта.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз үрей мен қорқынышқа берілмеуге шақырады. Тура мағынасында, шешімі…
Шідерлі атың - өз атың,
Тұсаулы атың - бос атың.
Тұсаулы атың - бос атың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: шідер салынған ат еркін жүре алмайды, ал тұсаулы ат тіпті толық қозғала…
Шілдеде мұз қатырған.
Негізгі мағынасы Бұл тұрақты тіркес аса епті, қолынан келмейтіні жоқ, мүмкін емес істі де тындыратын адамды сипаттайды…
Шолақ сай тез тасиды.
Негізгі мағынасы «Шолақ сай тез тасиды» деген мақалдың тура мағынасы — қысқа, таяз сайға жаңбыр суы тез жиналып, лезде…
Шөлге шықсаң
шөл екенін біліп шық,
шөл тәңірі - сары атанға мініп шық.
шөл екенін біліп шық,
шөл тәңірі - сары атанға мініп шық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам алыс жолға, ауыр іске немесе қатерлі жағдайға шыққанда, соған лайық дайындалу керегін…
Шөлдегенге сағым су болып көрінер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — шөл қысып тұрған адам алыстан бұлдырап көрінген сағымды су деп қателесуі…
Шөлмек мың күн сынбайды,
Бір күн сынады.
Бір күн сынады.
Негізгі мағынасы Шөлмек мың күн сынбай жүреді, бірақ бір күні бәрібір сынады: ұқыпсыз ұсталған ыдыс талай рет аман…
Шөлмен жүрсең де, жолмен жүр,
Жол көлге, көл елге апарады.
Жол көлге, көл елге апарады.
Негізгі мағынасы Шөл даланы басып өтсең де, тапталған жолдан тайма: жол сені суға, көлге жеткізеді, ал көл жағасында ел…
Шөп те басынан қурайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: шөп алдымен басынан бастап қурайды, яғни солаудың, тозудың белгісі ең…
Шыбынға шоқпар көтермес болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұсақ-түйекке бола шамадан тыс ашуланба, орынсыз күш жұмсама дегенді білдіреді. Тура…
Шыбын да аңқаудың аузын аңдиды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аңқау, сенгіш адамның әлсіз тұсын өзгелер оңай пайдаланады дегенді білдіреді. Тура…
Шыдамның да шегі бар.
Негізгі мағынасы Шыдам — адамның сабыр сақтап, қиындыққа төзуі. Бұл мақал адам қанша төзімді болса да, оның да бір шегі…
Шыры болса қомында,
Алты айшылық жолында,
Атан түйе арымас.
Алты айшылық жолында,
Атан түйе арымас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қомына шыры салынған атан түйе алты айлық ауыр жол жүрсе де арымайды, яғни…
Ынжық ықтасын іздейді.
Негізгі мағынасы «Ынжық ықтасын іздейді» деген мақал қорқақ, жасқаншақ адам әрдайым қауіпсіз жерді, тығылар орынды…