Жауға жаның ашымасын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жау, дұшпанға аяушылық танытпа, өзіңді де, елді де қорғай біл деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — қауіпті қарсыласқа мейірім көрсетіп, босаңсуға болмайды. Астарлы мағынасында — адам сыртқы қауіп алдында қайсар, сақ әрі батыл болуы керек; ел намысы мен қауіпсіздігі жеке жұмсақтықтан жоғары тұрады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жау» сөзі тек соғыс кезіндегі қарсыласты ғана емес, жалпы қас дұшпан, кесірлі қауіп мағынасын да береді. «Жаның ашымасын» деген тіркес жүректің жұмсарып кетуіне, әлсіздік танытуға болмайтынын меңзейді. Мұнда халық жауға деген көзқарасты қаталдықпен емес, елді сақтау жауапкершілігімен ұштастырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тура соғыс емес, бірақ қауіп төнген кезде де мәнін жоймайды. Мысалы, біреу жұмыста сенің еңбегіңді тартып алып, әділетсіздік жасаса, оған орынсыз аяушылық көрсетіп, өз құқығыңнан бас тартпау керек. Яғни, өз мүддеңді, шекараңды, әділдігіңді қорғауда табандылық қажет.