Жауы үйде, досы түздегі адамның қайғысы ауыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адамды сыртынан қорғайтын, қолдайтын досы қасында болмай, ал зиян келтіретін жауы өз үйінің ішінде жүрсе, оның басына түсер қайғы өте ауыр болатыны. Астарлы мағынасы — ең үлкен қасірет сырттағы қауіптен емес, өз ортаңдағы сатқындық пен сенімсіздіктен туады. Адамға ең қиын соққыны бөтеннен емес, жақыннан келген опасыздық береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жау» — тек қана сыртқы дұшпан емес, іштей ірітетін күншіл, екіжүзді адам. «Үйде» сөзі қауіптің тым жақын, тіпті адамның өз ортасында екенін білдіреді. Ал «досы түзде» дегені — тірек болар жанның алыста, қол ұшын соза алмайтын күйі. «Түз» — кең дала емес, алыстық пен қолжетімсіздіктің бейнесі. Осы арқылы мақал сенімнің қадірін, адал достың бағасын терең ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды жұмыс орнында, отбасында немесе достық қарым-қатынаста қолдануға болады. Мысалы, бір адам өз командасындағы әріптесі оны сырттай қолдап жүргендей көрінгенімен, артынан өсек айтып, жобасын бүлдірсе, ол осы мақалдың мағынасын айқын сезеді. Яғни сенім мен шынайылық жоқ жерде адамның қайғысы да ауырлайды.