Жаумен сынасып ұрыспақ жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жаумен сөзге келіп, тартысып, күш сынасуға болмайды. Астарлы мағынасы — дұшпанмен бос айтысқа ермей, ақылмен, сақтықпен әрекет ету керек деген ой. Жауға қарсы орынсыз мақтан, даурығу немесе текетірес көбіне зиян әкеледі. Сондықтан мұнда сабыр, парасат, есеппен қимылдау насихатталады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жау» — жай ғана қарсы адам емес, қауіп төндіретін күштің символы. «Сынасып ұрыспақ» деген тіркес қарсыласумен, шектен шыққан қақтығыспен тең. Халық осылайша жаумен тіл табысу емес, оған шамадан тыс ерегісіп күш шашудың пайдасыз екенін бейнелеп отыр. Бұл образдар адамды артық эмоциядан сақтандырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал дауға, жанжалға, арандатуға байланысты жиі айтылады. Мысалы, әлеуметтік желіде біреу әдейі тиісіп, ұрысуға шақырса, оған ілесіп кетпей, сабыр сақтап, дәлелді жауап беру — мақалдың мәніне сай әрекет. Яғни кез келген қарсыластықта эмоцияға емес, ақылға сүйену керек.