Жау артынан жұдырық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жау артынан жұдырық» деген мақал жаумен бетпе-бет келгенде емес, ол кеткен соң қимылдау — кеш, пайдасыз екенін білдіреді. Тура мағынасында, қарсыластың соңынан жұдырық түю ештеңені шешпейді. Астарлы мағынасында бұл сөз кез келген істі дер кезінде атқару керек екенін, ал қауіп төнгенде батылдық пен шапшаңдық қажет екенін ескертеді. Кешігіп жасалған әрекет өкінішті ғана көбейтеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жау» — нақты дұшпан ғана емес, кез келген қиындық, қауіп, мүмкіндік немесе шешілуі тиіс мәселе. «Жұдырық» — күш, қарсылық, жауап қайтару белгісі. Ал «артынан» сөзі істің тым кеш орындалғанын аңғартады. Яғни халық бұл арқылы «күштің де, ақылдың да өз уақыты бар» деген ойды жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Мысалы, емтиханға дайындалмай жүріп, нәтиже шықпаған соң ғана өкіну — осы мақалдың мәніне сай келеді. Немесе жұмыста қате жіберіп алып, мәселені уақытында түземей, кейін кінә іздеу де бекер. Сондықтан істі дер кезінде жасап, қауіптің алдын алған дұрыс.