Жауды көрсең баспалат,
Құтылғанша асықсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жау кездескенде бейқам отырма, бірден сақтанып, тез қимылда дегенді білдіреді. Тура мағынасында — қауіп төнген сәтте адам өзін аман сақтап қалу үшін шұғыл әрекет етуі керек. Астарлы мағынасы — өмірде де, сөзде де, істе де қауіптің алдын алып, жалқаулық пен салғырттыққа салынбау керек. Жауға қарсы тұрудың өзі ғана емес, одан аман құтылудың жолын дер кезінде іздеу маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жау» — тек соғыс кезіндегі дұшпан емес, жалпы қауіп, кедергі, қатердің бейнесі. «Баспалат» дегені — тайсалмай шегіну, ыңғайлы сәтте жан сақтай білу. Бұл жерде халық батырлықтан бұрын сақтықты, ақылды қимылды жоғары қояды. Яғни кез келген қатерге қарсы әрекетте ашуға емес, есепке сүйену керек деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға қауіп төнгенде сабыр сақтап, дереу дұрыс шешім қабылдауды үйретеді. Мысалы, интернетте алаяқтық белгісін байқасаң, күмәнді сілтемені ашпай, бірден аккаунтыңды қорғап, байланысты тоқтату керек. Яғни дер кезінде сақтану — үлкен зияннан құтқарады.
Qutylǵansha asyqsyn.