Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
206.8K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Құдайға сенген құстай ұшады,
Адамға сенген мұрттай ұшады.
Адамға сенген мұрттай ұшады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орынсыз, шектен тыс сенудің қауіпті екенін ескертеді. Тура мағынасында құстың еркі...
Сұм сипап отырып шымшиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — залым, қулыққа жақын адам ашық күш қолданбай-ақ, жаймен, білдіртпей зи...
Кезенген жаудың көзінен сақтан,
сойқанның сөзінен сақтан.
сойқанның сөзінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жау кезенгенде оның қимылынан, ал сойқан адам сөйлегенде оның сөзінен...
Сұрап алған аурудың емі табылмас.
**Негізгі мағынасы** Сұрап алған аурудың емі табылмас дегені — өз еркімен, саналы түрде сұрап алған, өзіне өзі жүктеп ал...
Бауыры бүтін, басы аман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның бауыры да, басы да бүтін, яғни дені сау, аман-есен болуы. Аста...
Ел-елдің заңы басқа,
Иттері қара қасқа.
Иттері қара қасқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр елдің, әр ортаның өз тәртібі, заңы, салты болатынын білдіреді. Тура мағынасында — елде...
Қарап жатқан жыланның,
Құйрығын неге басасың?
Шағайын деп шақпаса,
Шошынып неге қашасың?
Құйрығын неге басасың?
Шағайын деп шақпаса,
Шошынып неге қашасың?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға себепсіз біреуге тиісіп, өзінен-өзі дау шығарып алмауды ескертеді. Егер қарсы жақ...
Сауда садақпен тең,
Иілсе бір түзелмейді.
Иілсе бір түзелмейді.
**Негізгі мағынасы** Сауда да, сөз де бір рет дұрыс жасалмаса, кейін оны қайта қалпына келтіру қиын деген ой айтылады. М...
Тақыр жерге су төксең, тайғақ болар,
Жаманға сырыңды айтсаң, айғақ болар.
Жаманға сырыңды айтсаң, айғақ болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға айтылған сырды, сеніп берілген құпияны абайлап сақтау керек екенін ескертеді. Тура...
Батпандап кірген ауру мысқалдап шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аурудың бірден пайда болып, бірден кетпейтінін білдіреді. Адам денесіне дерт батпан сияқт...
Ақпан-дақпан алты күн,
Аяғымен жеті жүн.
Аяғымен жеті жүн.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақпан айының құбылмалы, қатал мінезін білдіреді. Тура мағынасында да ақпан — қыстың ең ыз...
От пен су - тілсіз жау.
**Негізгі мағынасы** «От пен су — тілсіз жау» деген мақал адамға көрінген сәтте үнсіз-ақ үлкен зиян келтіретін екі күшт...
Ақша бар жерде албасты бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақша жүрген жерде бір жамандық, пәле-қаза, азғыру да бірге жүруі мүмкі...
Бөрінің аузы жесе де қан, жемесе де қан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөрі олжа жесе де, жемесе де аузы қан болып көрінеді. Астарлы мағынасы...
Ер болсаң, бопсаға шыда.
**Негізгі мағынасы** «Ер болсаң, бопсаға шыда» деген мақал ер азаматтың мінезі берік, сабырлы, төзімді болуын талап ете...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.