Желбегейге жел үйір.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — желбегей жамылған адамның үстіне жел оңай үйіріліп, оны қыса түседі. Астарлы мағынасы — үстірт, толық қорғанбаған, жартылай ғана жасалған іске сыртқы әсер тез тиеді, әлсіз нәрсе оп-оңай ыдырайды. Яғни бір іс берік болмаса, кез келген ұсақ кедергі оны бұзып жібереді. Мақал адамды істі шала-шарпы емес, байыппен, толық даярлықпен атқаруға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «желбегей» — иыққа ғана іле салған сырт киім. Ол толық киім сияқты қорғамайды. «Жел» — өмірдегі қиындық, сынақ, бөгет, сын көз. Халық осы арқылы әлсіз жабынның желге қарсы тұра алмайтынын бейнелеп, берік емес істің де сынаққа төтеп бере алмайтынын көрсетеді. Образ өте нақты әрі көзге елестейтіндіктен, ойды жеңіл жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жоспарсыз басталған жұмысқа, жартылай дайын жобаға қатысты айтылады. Мысалы, бір студент емтиханға толық дайындалмай, тек қысқаша шолумен кірсе, нәтижесі төмен болуы мүмкін. Сонда «желбегейге жел үйір» деп, дайындығы әлсіз істің тез шайқалатынын ескертеді.