Жау кеткен соң қылышыңды тасқа шап.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жау кетіп қалған соң, қылышты тасқа шапсаң да еш пайда жоқ. Яғни қауіп сейілгеннен кейін көрсеткен батылдықтың, әрекеттің құны болмайды. Астарлы мағынасы — істі дер кезінде істеу керек, кеш қалған ерлік те, кеш айтылған сөз де нәтиже бермейді. Адам қиындық үстінде табанды болып, қажет кезде қимылдауы тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жау» — өмірдегі қауіп, қарсылас, қиындықтың бейнесі. «Қылыш» — күш, ерлік, дайындық белгісі. Ал «тасқа шабу» — бос әурешілік, мәнсіз әрекет. Бұл жерде тас қылыштың өткірлігін де, батырдың намысын да сынайтын ауыр бейне ретінде алынған. Яғни шынайы батылдық тек сыртқы айбатпен емес, орынды сәттегі нақты іске байланысты екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал уақытты бос жібермеуге шақыру үшін қолданылады. Мысалы, емтихан біткен соң ғана күндіз-түні оқығандай болып, өкіну — «қылышыңды тасқа шапқанмен» бірдей. Сондықтан маңызды істі алдын ала, уақытында орындау керек.