Жауды санап соғыспайды,
Қойды санап тоғытпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жауға қарсы шыққанда оны алдын ала санап, есептеп соғыса бермейді; қойды да тоғытатын кезде санап әуре болмайды. Астарлы мағынасы: кей істі орынсыз көп есепке салып, қымсыну дұрыс емес, ал кейде батыл әрекет пен ілкімділік керек. Дұшпанға қарсы тұруда да, тіршілікте де артық күмән мен созбалаң адамды әлсіретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жау» — нақты қарсылас қана емес, кез келген қауіп, бөгет, қиындықтың бейнесі. «Қой» — көп, жуас, күнделікті шаруаның нышаны. «Санап» деген сөз — тым есепшіл, сақ, кейде әрекетсіз мінезді аңғартады. Ал «соғыспайды», «тоғытпайды» деген тіркестер істі дәл уақытында, қолайлы сәтте атқару керек екенін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал артық ойға беріліп, маңызды істі кейінге шегере бермеу керек дегенде айтылады. Мысалы, адам жаңа жұмысты бастауға дайындалып жүріп, «әлі толық дайын емеспін» деп соза берсе, тәжірибе жинау да кешеуілдейді. Мұндайда мақал батыл қадам жасап, істі дер кезінде қолға алуға үндейді.
Qoıdy sanap toǵytpaıdy.