Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
206.7K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Пышағы бар сүйгенін жер,
Пышағы жоқ тигенін жер.
Пышағы жоқ тигенін жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда пышақ туралы айтқанымен, астарында қаруы, амалы, мүмкіндігі бар адам өз...
Ауру кірді - әлек кірді.
**Негізгі мағынасы** Ауру адамға ғана емес, оның айналасындағы үй ішіне де мазасыздық алып келеді. Бір адам сырқаттанса,...
Балық аулай алмаған суды лайлар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — балық ұстай алмаған адам суды әдейі лайлап, балықты көруге және ұстауғ...
Бақсам, бақа екен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарадым, бақа екен. Астарлы мағынасы — сырттай әдемі, қызық не пайдалы...
Жауға барсаң, кесерді ал,
Дауға барсаң, шешерді ал.
Дауға барсаң, шешерді ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр іске алдын ала дайын болып баруға үндейді. Жауға барсаң, қолыңда қорған болатын...
Тәуекел - көзсіз батылдық.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел ету — белгілі бір іске батыл кірісу. Бірақ бұл мақал көзсіз, яғни ойланбай жасалған әрекетт...
Жер сатып алмай тұрып суын сұра,
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қандай да бір нәрсені алмас бұрын, оның сыртқы көрінісіне емес, ішкі, өмірлік жағд...
Көп жүрген жылан аяғын көрсетер.
**Негізгі мағынасы** Көп жүрген жылан аяғын көрсетер деген мақал адам ұзақ уақыт бойы жасаған ісінің, айтқан сөзінің нем...
Ит қаппас деме,
Ат теппес деме.
Ат теппес деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды не жан-жануарды ешқашан толық қауіпсіз, зиянсыз деп кесіп айтпауға үйретеді. Тура...
Жолдасың жақсы болса, жолым ұзақ деме,
Жолдасың жаман болса, қолым ұзын деме.
Жолдасың жаман болса, қолым ұзын деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі серіктің, жолдастың орны зор екенін айтады. Тура мағынада, сапарға шыққан...
Жалмауызға да жан керек.
**Негізгі мағынасы** «Жалмауызға да жан керек» деген мақалдың тура мағынасы — тіпті жауыз, қатігез, адамға зиян келтіре...
Тіл-аузым тасқа.
**Негізгі мағынасы** «Тіл-аузым тасқа» деген сөз – біреудің сөзі жүріп кетпесін, жамандық айтқандай болмайын, айтқанымна...
Сасқан үйрек артымен сүңгір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыс, абыржып қалған адамның ойсыз қимыл жасайтынын білдіреді. Тура мағынада — үйрек қ...
Аласаны атқа санама,
Жаманды затқа санама.
Бір сынаған жаманды,
Екінші рет сынама.
Жаманды затқа санама.
Бір сынаған жаманды,
Екінші рет сынама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аласаны — бойы аласа, әлсізді, жаманды — мінезі нашар, сенімсіз адамды...
Піскен астың күйігі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: піскен ас тым ыстық болса, ауызды күйдіреді, яғни асығыс жеп, опық жеп...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.