Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
Күнде бір мақал
«Сақтық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
840
Мақал-мәтел
271.4K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Алдау - зұлымдық, алдану - аңғырттық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды екі қателіктен сақтандырады: біріншісі — алдау, екіншісі — алдану. Алдау — өз пайдасы…
Қой аяғы - кілмек,
Қожа аяғы ілмек.
Қожа аяғы ілмек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ауыр жағдайды, тығырыққа тірелген істі білдіреді. Тура мағынада қойдың аяғы кілмек, яғни…
Түйе сілкінсе, бір есекке жүк қалар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе қозғалып, сілкінген кезде үстіндегі жүктің бір бөлігі түсіп, ол…
Қамысты бос ұстасаң қол кесер.
Негізгі мағынасы Қамысты бос ұстасаң, оның өткір, қатты сабағы қолды жарақаттауы мүмкін. Астарлы мағынасы — кез келген…
Шілдеде мұз қатырған.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — шілде сияқты аптап ыстық кезде мұздың қатуы мүмкін емес деген ұғым…
Елшіге өлім жоқ.
Негізгі мағынасы «Елшіге өлім жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — елшілікпен, бітім сөзбен жүрген адамға қастық…
Тікен де гүлін қорғайды.
Негізгі мағынасы Тікен де гүлін қорғайды деген мақалдың тура мағынасы — гүлдің айналасындағы тікен оны сыртқы қауіптен…
Жортуыл түбі еш,
Сауда түбі - борыш.
Сауда түбі - борыш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жортуылдың, яғни жөнсіз шапқыншылықтың, басқыншылықтың соңы пайда емес…
Жауға жаның ашымасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жау, дұшпанға аяушылық танытпа, өзіңді де, елді де қорғай біл деген ойды білдіреді. Тура…
Қабаған ит қайыр байлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қабаған, яғни адамға шабатын иттің мойнына қайыр, шынжыр тағып байлау…
Ауруды елемеген өледі,
Дауды елемеген төлейді.
Дауды елемеген төлейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам ауруын дер кезінде байқап, емделмесе, жағдайы ауырлап, өміріне қауіп…
Құдайға жазсаң да, көпке жазба.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бір ісің сәтсіз болса, оны көпшілікке жариялап, елдің талқысына…
Ақсақ малдың ақырын бақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақсаңдаған малды қатты жүргізбей, жайлап бағып-қағу керек деген сөз…
Ала жібін алмасам,
Даудың менде несі бар?
Ел шетіне қонбасам,
Жаудың менде несі бар?
Даудың менде несі бар?
Ел шетіне қонбасам,
Жаудың менде несі бар?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адалдық пен жауапкершілікті жоғары қояды. «Ала жібін алмасам» дегені — біреудің ақысын…
Гүрілдеп келген жаудан,
Күлімдеп келген қас жаман.
Күлімдеп келген қас жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай айбар шегіп, ашықтан-ашық қауіп төндірген жаудың өзі алдын ала танылады, одан…
Сауын саусаң, бие сау,
Боз қырау түспей суалмас.
Боз қырау түспей суалмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал еңбектің уақытында, ыңғайымен істелуін ескертеді. «Сауын саусаң, бие сау» дегені — малды…
Қылыш түбі - ұрыс.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қылыштың жүзі, яғни оның ең соңғы мәні — ұрыс, соғыс, қақтығыс. Астарлы…
Ат мінбеген ат мінсе,
Шаба-шаба өлтірер.
Тон кимеген тон кисе,
Сілке-сілке бітірер.
Шаба-шаба өлтірер.
Тон кимеген тон кисе,
Сілке-сілке бітірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жылқыға да, киімге де еппен қарамасаң, тез тозады. Астарына үңілсек, адам…
Қараңғы үйде қабан күркірейді.
Негізгі мағынасы Қараңғы үйде қабан күркірейді деген мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, өйткені қабанның «күркіреуі»…
Екі ауру бір келсе - ажалыңның жеткені.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға бірден екі ауру қатар келсе, оның хәлі қатты нашарлап, өміріне…
Қарашада қаз қайтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал күздің соңғы кезеңінде, әсіресе қарашада, қаздың жылы жаққа қайтатынын білдіреді. Тура…
Бір күндік ұрыстың,
Қырық күндік кесірі бар.
Қырық күндік кесірі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аз ғана уақытқа созылған ұрыс-керістің де салдары ұзаққа созылатынын айтады. Тура…
Алаботаға ат байлама.
Негізгі мағынасы «Алаботаға ат байлама» деген мақалдың тура мағынасы — шөбі қатты, жұтаң, пайдасыз жерге атты байламау…
Мал айдаса - жаудікі,
Ысқырса - желдікі.
Ысқырса - желдікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: малды айдап әкетсе, ол жаудың олжасы болып кетеді; ал тек ысқырып, бос…
Қонақ келсе есіктен
Пәлекет шығар тесіктен.
Пәлекет шығар тесіктен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қонақ келгенде үйдің есігі ашық тұрады, ал пәле-жала, ұсақ қауіптер мен…
Андалама,
Андызда оқ тиеді жалғызға.
Андызда оқ тиеді жалғызға.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жалғыз жүрген адамға қауіп көп екенін ескертеді. Тура мағынасында, аңдып тұрған жау не…
Арыстан болсаң жау үшін,
Түлкідей болсын әдісің.
Түлкідей болсын әдісің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қайсар да батыл болуды, бірақ кез келген іске тек күшпен емес, ақылмен де кірісуді…
Қорықсаң, құның болмайды,
Жауды жеңбей, тыным болмайды.
Жауды жеңбей, тыным болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қорқақ адамға қадір де, бедел де қонбайды; ал жауды жеңбей, тыныштыққа…
Сенен қорыққаннан сен де қорық.
Негізгі мағынасы «Сенен қорыққаннан сен де қорық» деген мақалдың тура мағынасы — өзіңнен именіп, сескеніп жүрген…
Сылбырдың аты шылбырына сүрінер.
Негізгі мағынасы Сылбыр, салғырт адам өз ісіне ұқыпсыз болады, сондықтан бөгет пен қиындықты сырттан емес, көбіне өз…
Көзсіз көбелек
Екі дүние бір қадам.
Екі дүние бір қадам.
Негізгі мағынасы Бұл мақал асығыстық пен ойсыз әрекеттің қауіпті екенін меңзейді. «Көзсіз көбелек» — жолын білмей…
Кедей мен бай жолдас болмас,
Қасқыр мен қой жолдас болмас.
Қасқыр мен қой жолдас болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — табиғаты, тұрмысы, мүддесі бөлек кедей мен байдың, қасқыр мен қойдың бір…
Әзірет Әлінің қылышы,
Саған да тиер бір ұшы.
Саған да тиер бір ұшы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — Әзірет Әлінің әйгілі қылышы өте өткір, қуатты қару болған, оның ұшы тисе…
Шапшаң жүрсең, шаң жұқпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тез жүрсең, жолдағы шаң киіміңе қонбайды. Астарлы мағынасы — ісіңді…
Нас басқанды бит басады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кім кір-қожалақ, салақ жүрсе, ондай адамға бит тез жұғады. Астарлы…
Тұмаудың түбі - құрт,
Тұманның түбі - жұт.
Тұманның түбі - жұт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал табиғаттағы не өмірдегі кіші белгіні дер кезінде байқап, оның үлкен апатқа ұласуын алдын ала…
Қорқаққа құбыжық көп.
Негізгі мағынасы Қорқақ адамға қауіптің өзі емес, қиялдағы қатер де үлкен болып көрінеді. Бұл мақал тура мағынасында…
Өлі бөріні ит аттамас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген қасқырдан ит те қорқып, жақындамайды, аттап өтпейді. Астарлы…
Жыланның сырты жылтыр, іші у.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі болмысы екі түрлі болуы мүмкін екенін ескертеді. Тура…
Аяқты шалма, қапы қалма.
Негізгі мағынасы «Аяқты шалма, қапы қалма» деген мақал адамның әр қадамын абайлап басуын ескертеді. Тура мағынасында…
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіреді…
Ит үреді, керуен көшеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы…
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура…
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен…
Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кез келген істі асықпай, ойланып, алдын ала тексеріп барып орындауы керек екенін…
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.