Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
125.4K
Қаралым
149
Орташа
Сұрыптау:
Жаман сайға су түссе,
Өткел бермес кешуге.
Жаман адамға іс түссе,
Жаныңды сұрар шешуге.
Өткел бермес кешуге.
Жаман адамға іс түссе,
Жаныңды сұрар шешуге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, ниеті бұзық адамға сенуге болмайтынын ескертеді. Су сайға түссе, ол жерді...
Алыспақ бар, атыспақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Алыспақ бар, атыспақ жоқ» деген мақал ел ішіндегі қайшылық пен тартыс сөзбен, намыспен, кейде дау...
Саналы ерде сауыт бар,
Санасыз ерде қауіп бар.
Санасыз ерде қауіп бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды, ойлы, саналы адамның әр ісін өлшеп, сақ жасап жүретінін айтады. Мұндай ер басы ар...
Алдымен атыңды тұсаула,
Кейін Құдайға тапсыр.
Кейін Құдайға тапсыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген іске кіріспей тұрып, алдымен өзіңнің қолыңнан келетін сақтық пен дайындықты жа...
Асыққан аттылыдан асықпаған арбалы озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ат мінген адам тез жүрсе де, асықпай, байыппен жүрген арба кейде оны ба...
Тойға барсаң, бұрын бар,
Бұрын барсаң, орын бар.
Бұрын барсаң, орын бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, ұқыптылыққа және алдын ала қамдануға шақырады. Тура мағынасында, тойғ...
Көктұйғын көп шүйілме,
Алдыңда құрулы тор бар.
Алдыңда құрулы тор бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз асығыстықтан, шектен шыққан тәкаппарлықтан және байқамай әрекет етуден сақ...
Соры бар жігітке сортаң жер жолығар,
Айналасы ойпаң жер жолығар.
Айналасы ойпаң жер жолығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тағдырдың кейде адамға қолайсыз жағдайды көптеп жолықтыратынын білдіреді. Тура мағынасын...
Көңілшектің арты ашық.
**Негізгі мағынасы** Көңілшек адам тез сеніп, тез ренжіп, ішіндегі сырын да, ойын да көп жасыра алмайды. Сондықтан оның...
Бөрінің аузы жесе де қан, жемесе де қан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөрі олжа жесе де, жемесе де аузы қан болып көрінеді. Астарлы мағынасы...
Сақтықта қорлық жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Сақтықта қорлық жоқ» деген мақал адамды әр істі ойланып, абайлап жасауға шақырады. Тура мағынасын...
Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді.
**Негізгі мағынасы** «Соңынан келген қонақ сүйек мүжиді» деген мақал қонақты құрметтеуде де, өмірдегі мүмкіндік пен игі...
Сақ жүрсең - тоқ жүресің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам абай болып, сақтықпен әрекет етсе, тұрмысы да, ісі де орнықты бо...
Үндемеген үйдей пәледен құтылады.
**Негізгі мағынасы** Үндемеген үйдей пәледен құтылады деген мақал артық сөздің адамды қиындыққа, дау-дамайға, тіпті қауі...
Тәкаппардың семірткен малы,
Ойнақтап жүріп қасқырға кезігеді.
Ойнақтап жүріп қасқырға кезігеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тәкаппар, паң адамның асығыстықпен, бейқамдықпен әрекет етсе, өзіне зиян келтіретінін еск...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Құланның қасуына мылтықтың басуы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір оқиғаның екінші бір үлкен, күтпеген салдарға ұласатынын білдіреді. Тура мағынасында қ...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.