Әйел ашуланса жеңіледі,
Еркелесе жеңеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әйел адамның мінезі мен қарым-қатынастағы жұмсақтығын, сыпайылығы мен әдептілігінің күш екенін білдіреді. Тура мағынасында ашу үстіндегі адам сабырынан айрылып, өз сөзін де, ісін де дұрыс басқара алмай қалады. Ал еркелік, нәзіктік, жылы сөз — қарсы жақтың көңілін жібітіп, адамды өзіне тартады. Астарлы мағынасы: әйелдің шын қуаты күште емес, ақылда, сабырда, сөз тапқыштықта екенін көрсету.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ашуланса жеңіледі» дегені — ашу адамның әлсіз жағы екенін меңзейді. Ашу мен ызаның кейде ұрысты күшейтіп, әйелдің өз ұстанымын әлсірететінін аңғартады. Ал «еркелесе жеңеді» тіркесі нәзік қылық, мейірім, жарасымды сөз арқылы кез келген қиындықты жұмсартуға болатынын білдіреді. Яғни мақал әйелдің табиғи сұлулығын, көңіл таба білу өнерін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы ішіндегі сыйластық пен келісімге қатысты жиі айтылады. Мысалы, ерлі-зайыптылар арасында мәселе туындаса, әйел ашуға ермей, сабырмен, жылы сөзбен сөйлесе, дау тез басылады. Сондықтан мақал адамдарды айқаймен емес, мейірім мен парасатпен әрекет етуге үндейді.
Erkelese jeńedi.