Әйелі жоқ үй - суы жоқ диірмен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелі жоқ үйде тіршілікке нәр беретін, шаруаны дөңгелететін адам жоқ деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — отбасының берекесі көбіне әйелдің ақылы, ұқыптылығы, мейірімі мен ұйымдастырушылық қабілетіне байланысты. Әйел бар жерде үйдің ішкі тірлігі, бала тәрбиесі, қонақ күту, татулық пен жылылық сақталады. Әйелсіз үйдің жұмысы да, сәні де, іші де жұтаң тартады.
Образдар мен теңеулер
«Суы жоқ диірмен» — қозғалыссыз, пайдасыз қалған нәрсенің бейнесі. Диірмен судың күшімен ғана айналып, ұн тартады; суы болмаса, ол тоқтап қалады. Сол сияқты, үйдің де өмірі мен берекесін келтіретін күш ретінде әйел тұлғасы алынады. Мұнда әйелдің орны төмендетілмейді, керісінше, оның отбасы тіршілігіндегі маңызы айқын көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де отбасыдағы әйелдің рөлін, үй ішіндегі үйлесімді еңбекті бағалағанда айтылады. Мысалы, ерлі-зайыптының бірі ұзақ уақыт үйде болмаса, қалған отбасы мүшелері шаруаны тиянақтап жүргізудің қаншалықты қиын екенін түсінгенде осы мақал еске түседі. Ол әйелдің мейірімі мен еңбегін қадірлеуге шақырады.