Өз балаңды өскенше,
Немереңді өлгенше бағасың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-ана мен ата-әженің балаға деген мейірімі мен жауапкершілігін білдіреді. Тура мағынасында: өз балаңды өсіп, есейгенше бағып-қағасың, ал немереңе өмірінің соңына дейін қамқорлық жасап, ықыласыңды аяушылмайсың. Астарлы мағынасы: ата-ана баласының тәрбиесі мен тіршілігіне жас кезінде көп күш жұмсайды, ал немереге деген сүйіспеншілік одан да ұзақ, жұмсақ әрі терең болады. Немере — ата-әже үшін қуаныш пен жалғастықтың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өскенше» сөзі баланың әлі жетілмеген, қамқорлыққа мұқтаж кезін аңғартады. «Өлгенше» деген тіркес немереге деген сүйіспеншіліктің өмір бойы үзілмейтінін көрсетеді. Мұнда бала мен немере — тек туыс емес, ұрпақ жалғастығының символы. Қазақ ұғымында немерені ерекше жақсы көруі — әулет берекесінің, мейірім мен тәлімнің көрінісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де отбасындағы жауапкершілік пен мейірімді еске салады. Мысалы, ата-әже немересін мектепке дайындап, сабағына көмектесіп, тәрбие береді. Сол арқылы ұрпаққа деген сүйіспеншіліктің шегі жоқ екенін көрсетеді.
Nemereńdi ólgenshe baǵasyń.