Өз балаң өзекке тепсең де кетпейді,
Кісі баласы кісендесең де тұрмайды.

Күнде бір мақал

«Өз балаң өзекке тепсең де кетпейді, Кісі баласы кісендесең …» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Өз балаңды ашуланып шетке қақсаң да, ол сені тастап кетпейді, бәрібір қайтып оралады. Бөтен адамның баласын кісендеп байласаң да, ұстап тұра алмайсың — ол өз үйіне, өз туысына тартады. Мақал қан туыстықтың күшін айтады: өз жақының ренжісе де жаны сенімен бір, бөтен адамға қанша жақсылық жасасаң да, түбінде өз жөнін табады. Кейде бұл сөз туған-туыс, жерлес туралы да айтылады: өз адамың өкпелесе де кетпейді.

Образдар мен теңеулер

«Өзекке тебу» — жатсынып шетке қағу, қуып жіберу; өзек деп сай, жыраны айтады, тіркесте «тым әрі қуу» деген қатаң мән бар. Кісен — жылқының аяғына салынатын құлыпты темір тұсау: оны ұрыдан, қашып кетуден сақтау үшін салған. Мақалда екі күшті әрекет қатар тұр: бірі итеріп жібереді, бірі зорлап ұстайды, бірақ нәтиже күткеннен керісінше шығады. «Кетпейді — тұрмайды» деген жұп та қарама-қарсылықты күшейтеді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Көбіне өкпе-реніштен кейін ата-ана мен бала, туыстар татуласқанда жылы айтылады. Бөтен адамға сеніп, туысын ұмытқан кісіге ескерту ретінде де қолданылады. Асырап алған баласы бар отбасының көзінше айту — ауыр қате, ол адамдарды жаралайды. Мысалы: «Ұрысып қалсаң да, ертең өзі келеді, өз балаң өзекке тепсең де кетпейді».

Қолданылу жағдаяттары

— Әкесімен ренжісіп, қалаға кетіп қалған ұл бір аптадан кейін ауылға оралып, шөп шабуға кіріскенде, анасы мақалды айтып жымияды.
— Жылдар бойы шаруасында жалданып жұмыс істеген жігіт көп ақы төлейтін басқа жерге ауысқанда, шаруа иесі мақалдың екінші жолын айтып күрсінеді.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Өз балаң өзекке тепсең де кетпейді, Кісі баласы кісендесең де тұрмайды. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Óz balań ózekke tepseń de ketpeıdi,
Kisi balasy kisendeseń de turmaıdy.