Су жетпейін демейді,
Жар жеткізбейді.
Ер жетпейін демейді,
Мал жеткізбейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: су болмаса егін, тіршілік ілгері баспайды; жар қолдаса да, адамның өз күші жетпесе іс бітпейді; ер азамат өсіп-жетілмесе, малдың да пайдасы толық көрінбейді. Астарлы мағынасы — кез келген игіліктің, берекенің кілті адамның өз еңбегі, жігері мен жауапкершілігінде. Тек сыртқы көмекке, жағдайға немесе дүние-мүлікке сүйену жеткіліксіз.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «су» — өмір мен ырыстың, тіршіліктің негізі. «Жар» — отбасы, сүйеніш, қамқорлық бейнесі. «Ер» — елге тірек болатын, намысы бар, іс тындыратын азаматтың символы. «Мал» — дәулет пен берекенің белгісі. Осы образдар арқылы халық ердің қадірі малмен емес, мінезі, ісі, қайратымен өлшенетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды еңбекке, дербестікке және жауапкершілікке шақыру үшін айтылады. Мысалы, отбасы жаңа үй алуды немесе кәсібін кеңейтуді қаласа, тек қаржылай қолдауға сенбей, ерлі-зайыпты екеуі де белсенді еңбек етіп, дұрыс жоспар құруы керек. Сонда ғана береке болады.
Jar jetkizbeıdi.
Er jetpeıin demeıdi,
Mal jetkizbeıdi.