Сен оқысаң, мен тоқыдым.
«Сен оқысаң, мен тоқыдым.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Сен кітап оқып жүргенде, мен өмірден көріп, көңіліме тоқыдым — тәжірибелі адамның оқығанға айтқан жауабы. Мақал білімнің екі жолын қатар қояды: кітаптан алынған білім мен өмір сабағынан түйілген білім. Көп көрген, көп тоқыған адам кітап оқымаса да ақылды бола алады. Кейде бұл сөз «сен әлі оқып жүрсің, мен әлдеқашан меңгеріп алдым» деген озу, мақтаныш мағынасында да айтылады.
Образдар мен теңеулер
Оқу мен тоқу қатар қойылған: біріншісі — жаңа білімді қабылдау, екіншісі — оны көңілге түйіп сақтау. «Тоқу» тоқымашылықтан келген бейне: жіптен мата тоқылғандай, білім де біртіндеп тұтасады. Етістіктің шақтары да әр түрлі: «оқысаң» — әлі жалғасып жатқан іс, «тоқыдым» — бітіп қойған іс. Мақал «сен» мен «мен», екі адамның қысқа сұхбаты сияқты құрылған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Тәжірибелі адам жасқа өз өмір сабағын көрсеткенде, жартылай әзіл, жартылай мақтаныш интонациясымен айтады. Кітаппен ғана мақтанатын жастың алдында қарияның жауабы ретінде естіледі. Біреудің оқуын кемсіту үшін айтылса, дөрекі шығады. Мысал: «Агрономның кітабын сен оқысаң, мен тоқыдым, балам: бұл жерге бидай ерте себілмейді».
Қолданылу жағдаяттары
— Қой бағудың жаңа тәсілін кітаптан оқыған жас жігітке қарт шопан күліп, мақалды айтып, отардың мінезін түсіндіреді.
— Ас үйде кітаптағы рецептпен бауырсақ пісіріп жатқан келінге ене мақалды айтып, қамырдың жайын көрсетеді.