Өз жарыңды жаттай күт,
Жат көрсін де, түңілсін.
Бір-біріңді қадір тұт,
Жұрт үлгі алсын, үңілсін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ерлі-зайыптылардың бір-біріне құрметпен, ілтипатпен қарауын өсиет етеді. Жарыңды бөтен адамдай емес, қадірі жоғары, сыйлы жан ретінде күту керек деген ой бар. Тура мағынасында — өз жұбайыңа жақсы қара, оны күт, сыйла. Астарлы мағынасында — отбасы ішіндегі сыйластық пен мейірім сақталса, сырт көз де соған тәнті болады, тіпті өнеге алады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жаттай күт" деген тіркес — үй ішіндегі қарым-қатынасты сырттағы адамдай сыпайы, ұқыпты, әдеппен ұста дегенді білдіреді. "Жат көрсін де, түңілсін" дегені — бөтен кісі сендердің татулықтарыңды, жарасымды сыйластығыңды көріп, теріс ойынан қайтсын деген ишара. "Қадір тұт" сөзі бір-бірін бағалау, ардақтау, төмендетпеу қажеттігін аңғартады. Ал "жұрт үлгі алсын" — отбасының тәрбиесі сыртқа да әсер ететінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасындағы мәдениет пен сыйластықты сақтауға шақырады. Мысалы, күйеуі жұмыстан шаршап келсе де, әйелі жылы қарсы алып, ал әйелі ауыр күннен кейін демалса, екеуі бір-бірін түсініп, құрметтесе — сырттағы адамдар да олардың жарасымын көріп, үлгі алады. Бұл — берекелі отбасының белгісі.
Jat kórsin de, túńilsin.
Bir-birińdi qadir tut,
Jurt úlgi alsyn, úńilsin.